Nhà báo chọn dấn thân để giữ niềm tin với nghề

Nhiều người cho rằng áp lực lớn nhất của nhà báo hiện nay là cuộc đua tốc độ. Nhưng thực tế, đằng sau những bản tin nóng hay những bài viết lay động hàng triệu trái tim còn tồn tại nhiều sức ép vô hình khác mà không phải ai cũng nhìn thấy.

Không chỉ là cuộc đua tốc độ

Hơn 10 năm làm nghề, nhà báo Đỗ Việt (Báo Công Lý) đã chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ của môi trường báo chí, đặc biệt từ khi báo điện tử và mạng xã hội phát triển mạnh.

Nếu trước đây phóng viên có nhiều thời gian hơn để thu thập thông tin và hoàn thiện tác phẩm thì nay mọi thứ diễn ra với tốc độ nhanh hơn rất nhiều. Một sự kiện vừa xuất hiện đã ngay lập tức lan truyền trên mạng xã hội. Công chúng có thể tiếp cận thông tin chỉ sau vài phút, thậm chí vài giây. Trong bối cảnh đó, áp lực về tốc độ là điều không thể tránh khỏi .

"Thời sự và xã hội là hai mảng thông tin trọng tâm của báo chí, luôn nhận được sự quan tâm lớn từ công chúng. Nếu thời sự đòi hỏi sự nhanh nhạy, kịp thời và chính xác thì mảng xã hội lại yêu cầu sự phát hiện, chiều sâu và tính nhân văn trong từng tác phẩm", nhà báo Đỗ Việt chia sẻ.

Theo anh, áp lực lớn nhất của người làm báo hiện nay không nằm ở việc chạy đua với thời gian mà là làm sao cân bằng giữa tốc độ và chất lượng thông tin.

"Trong môi trường báo điện tử, tốc độ là yếu tố sống còn. Thông tin càng nhanh, khả năng tiếp cận độc giả càng lớn. Tuy nhiên, tốc độ chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng độ tin cậy và giá trị nội dung. Báo chí không chỉ cần nhanh mà còn phải chính xác, hữu ích và đáng tin cậy", anh nói.

Đó cũng là thách thức lớn của báo chí chính thống trong kỷ nguyên mạng xã hội. Hiện nay, nhiều thông tin xuất hiện trên Facebook, TikTok hay các nền tảng trực tuyến từ rất sớm, trước cả khi phóng viên có mặt tại hiện trường. Điều này khiến không ít người đặt câu hỏi: liệu báo chí có đang thua trong cuộc đua tốc độ? Theo nhà báo Đỗ Việt, đây là cách nhìn chưa đầy đủ.

"Mạng xã hội có lợi thế về tốc độ lan truyền, nhưng không đồng nghĩa với việc thông tin trên đó đã được kiểm chứng. Giá trị cốt lõi của báo chí chính thống nằm ở sự xác thực, khách quan và trách nhiệm xã hội", anh khẳng định.

Chính vì vậy, thay vì chạy đua bằng mọi giá, báo chí cần khẳng định vị thế bằng chất lượng thông tin và sự tin cậy.

Trong bối cảnh tin giả, tin sai sự thật xuất hiện ngày càng nhiều, công chúng không chỉ cần biết điều gì đang xảy ra mà còn cần biết đâu là sự thật. Đó là lý do nghề báo vẫn giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Khi được hỏi điều gì đang bào mòn nhà báo trẻ nhanh nhất hiện nay, nhà báo Đỗ Việt không nhắc đến tốc độ hay áp lực lượt xem. Anh cho rằng điều đáng lo ngại hơn cả là những cám dỗ trong cuộc sống và nghề nghiệp.

"Nghề báo thường được ví như nghề đi trên dây bởi luôn phải đối mặt với áp lực, rủi ro và những lựa chọn khó khăn. Tốc độ, lượt xem hay trách nhiệm nghề nghiệp đều là những áp lực hiện hữu, nhưng theo tôi, điều đáng lo ngại hơn là những cám dỗ trong cuộc sống và nghề nghiệp", anh chia sẻ.

Theo anh, khi còn trẻ, nếu thiếu bản lĩnh và sự tỉnh táo, người làm báo rất dễ bị chi phối bởi những lợi ích cá nhân hoặc các tác động bên ngoài.

"Khi đó, người làm báo có thể đánh mất sự độc lập và khách quan - những nguyên tắc cốt lõi của nghề nghiệp. Điều giúp nhà báo đi đường dài không chỉ là năng lực chuyên môn mà còn là đạo đức nghề nghiệp và khả năng giữ vững bản lĩnh trước mọi cám dỗ", anh nhấn mạnh.

Đó là áp lực ít được nhắc tới nhưng lại mang tính quyết định đối với hành trình nghề nghiệp của mỗi người làm báo.

Những nỗi đau theo người viết về tận nhà

Nếu áp lực của phóng viên thời sự là tốc độ và trách nhiệm kiểm chứng thông tin, thì với nhà báo Thùy Hương, phóng viên Ban Nhân ái Báo Dân trí, thử thách lớn nhất lại đến từ những cảm xúc mang theo sau mỗi chuyến đi.

Nhiều năm qua, chị đã đặt chân đến những bản làng xa xôi nhất ở Điện Biên, Lai Châu, Sơn La, Hà Giang... để tìm kiếm và viết về những số phận khó khăn. Có những nơi không điện lưới, không sóng điện thoại, không nước sạch. Có những đứa trẻ sinh ra đã mang trên mình bệnh tật. Có những người mẹ đơn thân, người già neo đơn, những bệnh nhân nghèo đang từng ngày vật lộn với sự sống. Mỗi chuyến đi là một lần đối diện với những câu chuyện khiến người ta day dứt.

Trong thời đại video ngắn và thông tin nhanh, nhiều người cho rằng những bài viết dài về số phận con người đang dần mất đi sức hút, nhưng nhà báo Thùy Hương không nghĩ vậy.

"Trong guồng quay hối hả của thông tin nhanh, tôi tin rằng những bài viết sâu sắc về số phận con người không những còn chỗ đứng mà còn giữ một vai trò không thể thay thế", chị nói.

Theo chị, video ngắn có thể gây ấn tượng tức thì nhưng khó có thể lột tả đầy đủ những tầng sâu cảm xúc của một con người.

Để độc giả hiểu được sự thiệt thòi của một đứa trẻ mồ côi, nỗi đau của một người mẹ mất con hay khát vọng được sống của một bệnh nhân nghèo, cần nhiều hơn những hình ảnh thoáng qua. Điều đó cần sự đồng hành, quan sát và kể chuyện bằng tất cả sự chân thành.

"Những bài viết đó không chỉ là thông tin mà còn là nơi nuôi dưỡng sự đồng cảm, là cây cầu nối những tấm lòng nhân ái đến với những mảnh đời bất hạnh", chị chia sẻ.

Sau nhiều năm làm báo nhân ái, điều giữ chân nhà báo Thùy Hương với nghề không phải là những giải thưởng hay sự nổi tiếng, đó là những thay đổi thật sự diễn ra sau mỗi bài viết. Là khoản tiền hàng trăm triệu đồng được trao tới những bệnh nhân nghèo, là những căn nhà mới được dựng lên giữa vùng núi khó khăn, là những đứa trẻ có cơ hội tiếp tục điều trị bệnh và đến trường.

"Mỗi khi mệt mỏi, căng thẳng trong công việc, tôi lại vào bài viết của mình, ấn vào mã số để xem số tiền bạn đọc ủng hộ hoàn cảnh là bao nhiêu. Khi nhìn thấy tên những nhà hảo tâm cùng số tiền được công khai trên báo, tôi cảm thấy thật sự ấm lòng và tan hết mệt mỏi", chị tâm sự.

Có lẽ bởi vậy mà dù phải vượt hàng trăm cây số đường núi, băng qua những bản làng xa xôi, nữ phóng viên vẫn không ngừng lên đường.

Động lực lớn nhất của chị đến từ chính nghị lực sống của những nhân vật mà mình gặp.

"Khi chứng kiến những con người phải đối diện với bệnh tật, nghịch cảnh nhưng vẫn không từ bỏ hy vọng, tôi hiểu rằng mình không có quyền được nản lòng", chị nói.

Giá trị lớn nhất của nghề báo

Với nhà báo Đỗ Việt, điều khiến anh gắn bó với nghề là cơ hội được đi, được gặp và được lắng nghe những câu chuyện chân thực của cuộc sống.

"Điều khiến tôi gắn bó với nghề không chỉ là niềm đam mê viết lách mà còn là cảm giác những tác phẩm của mình có thể lan tỏa thông tin hữu ích, góp phần phản ánh tâm tư, nguyện vọng của người dân và thúc đẩy những giá trị tích cực trong xã hội", anh chia sẻ.

Còn với nhà báo Thùy Hương, khoảnh khắc ý nghĩa nhất là khi chứng kiến ánh sáng hy vọng trở lại trong đôi mắt của những người từng rơi vào tuyệt vọng.

Chị nhớ mãi lần trở lại thăm chị Lò Thị Ứ, một người mẹ đơn thân bị câm điếc ở Điện Biên. Trước đó, mẹ con chị sống trong căn lều tranh tạm bợ. Sau bài viết được đăng tải, bạn đọc đã chung tay hỗ trợ hơn 200 triệu đồng giúp gia đình xây nhà mới và có vốn làm ăn.

"Nhìn thấy ánh sáng hy vọng trở lại trong đôi mắt của người mẹ trẻ ấy, tôi biết rằng mọi vất vả của những chuyến đi, mọi trăn trở khi viết bài đều xứng đáng", chị xúc động kể lại.

Trong thời đại số, công nghệ có thể thay đổi cách sản xuất và tiếp nhận thông tin. Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ nhà báo trong nhiều công đoạn. Mạng xã hội có thể khiến tốc độ lan truyền thông tin trở nên nhanh chưa từng có. Nhưng có những giá trị mà công nghệ không thể thay thế. Ấy là bản lĩnh để đi tìm sự thật, trách nhiệm với cộng đồng, là sự đồng cảm trước những phận người bất hạnh, là niềm tin rằng ngòi bút có thể tạo nên những thay đổi tích cực cho xã hội.

Ở hai lĩnh vực khác nhau, nhà báo Đỗ Việt và nhà báo Thùy Hương đang cho thấy nghề báo chưa bao giờ là một công việc dễ dàng. Song chính những áp lực, thử thách và cả những trăn trở ấy lại làm nên ý nghĩa đặc biệt của nghề.

Trong thời đại số, nhà báo có thể đối diện với nhiều áp lực hơn trước. Nhưng dù ở mặt trận thời sự hay nhân ái, dù chạy đua với thời gian hay đồng hành cùng những số phận bất hạnh, những người làm báo chân chính vẫn đang lặng lẽ giữ gìn giá trị cốt lõi của nghề: phụng sự xã hội bằng sự thật, trách nhiệm và lòng nhân văn.