Gia tăng đột quỵ khi trời chuyển lạnh: Chuyên gia cảnh báo nguy cơ và cách phòng ngừa

Vì sao đột quỵ gia tăng khi trời lạnh?

Theo các chuyên gia, thời tiết lạnh chính là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng khiến “sát thủ âm thầm” đột quỵ dễ dàng tấn công, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh lý nền.

BSCKII Nguyễn Tiến Dũng – Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, đột quỵ không xảy ra ngẫu nhiên mà thường chịu tác động rõ rệt từ các yếu tố môi trường, trong đó thời tiết lạnh đóng vai trò đáng kể.

Khi nhiệt độ môi trường giảm thấp, cơ thể con người sẽ có phản xạ tự nhiên là co mạch máu ngoại vi nhằm giữ nhiệt. Sự co mạch này làm lòng mạch hẹp lại, khiến huyết áp tăng cao đột ngột.

“Tăng huyết áp chính là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến vỡ mạch máu não gây xuất huyết não, hoặc làm bong tróc các mảng xơ vữa trong lòng mạch, gây tắc mạch não,” bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng phân tích.

Bên cạnh đó, thời tiết lạnh còn làm tăng độ nhớt của máu, khiến máu lưu thông chậm và dễ hình thành cục máu đông. Khi cục máu đông di chuyển lên não và gây tắc nghẽn, nhồi máu não sẽ xảy ra, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.

Những thói quen sai lầm làm tăng nguy cơ đột quỵ

Một trong những sai lầm phổ biến trong mùa lạnh là thói quen sử dụng rượu bia để “giữ ấm” cơ thể. Theo BSCKII Nguyễn Tiến Dũng, đây là quan niệm hoàn toàn sai lầm.

“Rượu bia chỉ gây cảm giác ấm giả tạo do làm giãn mạch máu trong thời gian ngắn, sau đó khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn và làm huyết áp dao động mạnh, rất nguy hiểm,” BSCKII Nguyễn Tiến Dũng cảnh báo.

Ngoài ra, lối sống ít vận động, chế độ ăn nhiều chất béo, nhiều muối trong mùa đông cũng góp phần hình thành một “vòng xoáy nguy cơ”, làm gia tăng khả năng xảy ra đột quỵ.

Những thời điểm “nhạy cảm” dễ xảy ra đột quỵ

Chuyên gia của Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai), lưu ý người dân cần đặc biệt cẩn trọng trong một số thời điểm sau:

- Buổi sáng sớm khi vừa thức dậy: Cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang hoạt động, cộng với sự chênh lệch nhiệt độ lớn, dễ khiến huyết áp tăng vọt nếu thay đổi tư thế đột ngột.

- Khi đi vệ sinh ban đêm: Việc rời khỏi chăn ấm, tiếp xúc ngay với môi trường lạnh có thể gây co mạch đột ngột.

- Khi tắm rửa: Tắm nước lạnh hoặc tắm muộn vào ban đêm là yếu tố nguy cơ cao đối với người có bệnh nền tim mạch, huyết áp.

5 nguyên tắc phòng ngừa đột quỵ khi trời lạnh

Để bảo vệ sức khỏe trong mùa đông, BSCKII Nguyễn Tiến Dũng khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm các biện pháp sau:

- Giữ ấm cơ thể đúng cách, đặc biệt là vùng đầu, cổ, ngực và bàn chân.

- Thực hiện nguyên tắc “chậm lại 3 phút” khi thức dậy buổi sáng: nằm nghỉ, cử động nhẹ tay chân, sau đó mới từ từ ngồi dậy và ra khỏi giường.

- Kiểm soát tốt huyết áp và các bệnh lý nền, tuân thủ tuyệt đối chỉ định dùng thuốc của bác sĩ, không tự ý bỏ hoặc thay đổi liều.

- Duy trì chế độ ăn uống, sinh hoạt lành mạnh: hạn chế rượu bia, thuốc lá, giảm muối, uống đủ nước ấm.

- Tập thể dục nhẹ nhàng trong nhà, tránh vận động ngoài trời quá sớm khi nhiệt độ còn thấp.

BSCKII Nguyễn Tiến Dũng nhấn mạnh, đột quỵ là một cấp cứu y tế tối khẩn cấp, trong đó “thời gian là não”. Mỗi phút chậm trễ có thể khiến hàng triệu tế bào não bị tổn thương không thể hồi phục.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo người dân tuyệt đối không tự ý áp dụng các biện pháp dân gian chưa được kiểm chứng như chích máu, cạo gió hay cho uống thuốc không rõ nguồn gốc, bởi những hành động này có thể làm mất đi “thời gian vàng” cứu sống người bệnh.

Người dân cần ghi nhớ nguyên tắc FAST để nhận diện sớm các dấu hiệu đột quỵ:

- F (Face): Mặt méo, lệch, cười không đều.

- A (Arm): Yếu hoặc liệt tay chân, không nâng lên được.

- S (Speech): Nói khó, nói ngọng, không rõ lời.

- T (Time): Khi xuất hiện các dấu hiệu trên, cần gọi ngay cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có đơn vị đột quỵ gần nhất.