Chi hàng chục triệu đồng để “soi toàn thân” chống ung thư: Chủ tịch Hội Điện quang và Y học hạt nhân Việt Nam nói gì?

Từ nỗi lo bệnh tật đến “cơn sốt” tầm soát toàn thân

Ung thư và đột quỵ đang trở thành hai “gánh nặng kép” của y tế Việt Nam. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm nước ta ghi nhận hơn 165.000 ca ung thư mới, trong đó khoảng 115.000 người tử vong do căn bệnh này. Các bệnh ung thư thường gặp gồm gan, phổi, dạ dày, vú và đại trực tràng – thậm chí có trường hợp bệnh nhân mới ở độ tuổi đôi mươi.

Song song đó, đột quỵ cũng là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, với khoảng 200.000 ca mỗi năm. Cứ 6 người Việt thì có 1 người có nguy cơ bị đột quỵ, và điều đáng nói là tỉ lệ bệnh nhân trẻ tuổi đang tăng nhanh.

Trước nỗi lo về những căn bệnh “sát thủ thầm lặng”, dịch vụ chụp CT toàn thân được nhiều cơ sở y tế giới thiệu như một phương pháp “phát hiện sớm để cứu sống sớm”. Dù được quảng bá rầm rộ, song theo các chuyên gia, việc “soi tìm” ung thư, đột quỵ bằng CT không phải ai cũng phù hợp, thậm chí có thể gây hại nếu lạm dụng.

Chỉ nên thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa

Trao đổi bên lề Hội thảo tiền hội nghị “Ứng dụng CT Photon trong chẩn đoán tim mạch và ung bướu” do Bệnh viện đa khoa Phương Đông (Hà Nội) tổ chức, GS.TS.BS Phạm Minh Thông – Chủ tịch Hội Điện quang và Y học hạt nhân Việt Nam cho biết: “CT có thể dùng để tầm soát ung thư và đột quỵ, nhưng không phải ai cũng cần làm. Cần có chỉ định rõ ràng của bác sĩ, dựa trên yếu tố nguy cơ, độ tuổi hoặc tiền sử bệnh lý”.

Ví dụ, trong tầm soát ung thư phổi, người có nguy cơ cao có thể chụp CT phổi liều thấp, và nếu điều kiện cho phép, có thể sử dụng CT Photon – công nghệ thế hệ mới với độ chính xác cao hơn. Tương tự, với người có bệnh lý tim mạch, đái tháo đường hoặc nguy cơ đột quỵ, việc chụp CT có thể giúp phát hiện sớm tổn thương, nhưng không nên áp dụng đại trà cho người khỏe mạnh.

“Tự ý đi chụp CT không những tốn kém mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm xạ, đặc biệt nếu thực hiện nhiều lần. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn làm tăng phông nhiễm xạ của cả quốc gia”, GS Thông cảnh báo.

Ông cho biết thêm, chụp CT quá thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ ung thư tuyến giáp và các bệnh lý ác tính khác. Do đó, chỉ nên thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, đặc biệt cần hạn chế ở trẻ em và phụ nữ trong độ tuổi sinh sản vì dễ bị ảnh hưởng bởi tia bức xạ.

"Vũ khí" phát hiện tổn thương ác tính có kích thước chỉ vài milimet

Theo GS Thông, sự phát triển của công nghệ y học hiện nay giúp hình ảnh chẩn đoán đạt độ phân giải ngày càng cao. Đặc biệt, CT Photon có thể phát hiện tổn thương ác tính chỉ vài milimet, trong khi công nghệ cũ chỉ nhìn thấy tổn thương kích thước cỡ centimet.

“CT Photon có thể nhận diện được các tổn thương rất nhỏ ở gan, phổi hay mạch vành. Nhờ đó, bác sĩ có thể phát hiện sớm ung thư hoặc các bệnh lý tim mạch ngay khi chưa có triệu chứng lâm sàng”, GS Thông cho biết.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh, ngay cả với công nghệ tiên tiến này, việc tầm soát cũng chỉ nên áp dụng cho nhóm nguy cơ cao, như người lớn tuổi, người có tiền sử bệnh lý hoặc yếu tố di truyền.

Chia sẻ thêm về hiệu quả thực tế, BSCKII.BSNT Ngô Quang Định – Giám đốc Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp Quốc tế Phương Đông (Bệnh viện Đa khoa Phương Đông) cho biết: "Trong thời gian qua, chúng tôi đã gặp trường hợp bệnh nhân được phát hiện ung thư gan tái phát khi khối u mới chỉ vài milimet. Nhờ phát hiện sớm, bệnh nhân được điều trị triệt căn, tránh nguy cơ di căn".

Theo bác sĩ Định, CT Photon không chỉ có độ chính xác cao mà còn giảm đáng kể liều tia X và lượng thuốc cản quang so với CT thông thường. Điều này đặc biệt quan trọng đối với trẻ em, người cao tuổi, bệnh nhân suy thận hoặc các trường hợp cần theo dõi định kỳ.

Các chuyên gia khẳng định, công nghệ chẩn đoán hình ảnh hiện đại như CT Photon là bước tiến quan trọng trong y học, giúp phát hiện sớm ung thư và bệnh tim mạch ở giai đoạn rất sớm, nâng cao cơ hội điều trị thành công.

Tuy nhiên, việc tầm soát cần thực hiện có chỉ định, có tư vấn chuyên môn, tránh lạm dụng để đảm bảo an toàn, hiệu quả và hợp lý về chi phí.

“Không phải cứ chụp CT thường xuyên là tốt. Hãy để bác sĩ chỉ định đúng đối tượng, đúng thời điểm – đó mới là cách bảo vệ sức khỏe thông minh”, GS Thông nhấn mạnh.