Báo chí ASEAN thời AI: Nhanh không đủ, phải đúng và có trách nhiệm

Ngày 27/4, tại thủ đô Kuala Lumpur, Đại hội đồng lần thứ 21 của Liên đoàn Báo chí ASEAN (CAJ-21) chính thức khai mạc dưới sự chủ trì của Liên đoàn Nhà báo Quốc gia nước chủ nhà (NUJM) - Chủ tịch CAJ năm 2026.

Hội nghị có sự tham dự của tổ chức nhà báo các nước thành viên chính thức của CAJ gồm Indonesia, Thái Lan, Philippines, Singapore, Việt Nam, Lào, Campuchia và các đối tác đối thoại đến từ Trung Quốc và Hàn Quốc.

Đoàn Hội Nhà báo Việt Nam do đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam là Trưởng đoàn tham dự hội nghị.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi sâu rộng, hội nghị năm nay mang một chủ đề nóng và đầy tính thời sự: “Tương lai của trí tuệ nhân tạo (AI) và tác động đối với báo chí”.

AI là công cụ, con người mới là cốt lõi

Phát biểu tại hội nghị CAJ-21, Thứ trưởng Truyền thông Malaysia Teo Nie Ching cho biết, đây là một chủ đề vừa kịp thời, vừa quan trọng khi AI tiếp tục định hình lại cách thức sản xuất, phân phối và tiêu thụ thông tin.

Thứ trưởng Teo Nie Ching thừa nhận AI mang lại lợi ích đáng kể như cải thiện hiệu quả hoạt động của tòa soạn, tăng cường phân tích dữ liệu và giúp nội dung dễ tiếp cận hơn.

Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là những thách thức không nhỏ. Nguy cơ thông tin sai lệch, nội dung thiếu kiểm chứng hay sự “lấn át” của máy móc đối với vai trò nhà báo đang đặt ra những câu hỏi lớn về đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp.

Bà khẳng định lập trường của CAJ là báo chí phải giữ vững bản chất con người, AI là công cụ hỗ trợ chứ không thay thế các nhà báo. Theo bà, tương lai của báo chí sẽ phụ thuộc vào hợp tác giữa AI và con người, vì AI có thể giúp khởi tạo tin tức nhanh hơn nhưng chính con người mới làm cho tin tức trở nên chân thực. Để có nền báo chí mạnh mẽ, ASEAN cần tăng cường hợp tác chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau và phản ứng hiệu quả hơn trong thông tin về các vấn đề chung của khu vực.

Đại biểu báo chí các quốc gia tại phiên họp riêng trước lúc diễn ra Đại hội

Báo chí Việt Nam: Chủ động chuyển đổi, giữ vững bản sắc

Tại các phiên thảo luận chuyên đề, nhiều diễn giả đến từ Malaysia, Thái Lan và Việt Nam cùng chung quan điểm: ứng dụng AI là xu hướng tất yếu nếu báo chí muốn tồn tại và phát triển. Công nghệ giúp các tòa soạn hiểu độc giả hơn, đa dạng hóa nội dung và phân phối thông tin chính xác, đúng nhu cầu.

Tuy nhiên, trong “cuộc đua” với mạng xã hội và các nền tảng số, lợi thế cốt lõi của báo chí chính thống không chỉ nằm ở tốc độ, mà còn ở chất lượng cao, đảm bảo tính chuyên nghiệp và giá trị nhân văn.

Đó cũng là thông điệp được ông Lê Quốc Minh – Trưởng đoàn Hội Nhà báo Việt Nam chia sẻ tại hội thảo. Theo ông, AI có thể hỗ trợ mạnh mẽ trong tác nghiệp, nhưng nếu thiếu đi “chất người”, báo chí sẽ đánh mất niềm tin - yếu tố sống còn của nghề.

Tham dự CAJ-21, đoàn Hội Nhà báo Việt Nam để lại dấu ấn với nhiều tham luận và đề xuất thiết thực. Tại cuộc họp Ban Giám đốc CAJ, ông Lê Quốc Minh trình bày báo cáo quốc gia về tình hình báo chí Việt Nam, trong đó nêu bật việc thực hiện sắp xếp, tinh gọn các cơ quan báo chí cùng với hệ thống chính trị. Ông cho biết báo chí Việt Nam tiếp tục có bước chuyển mạnh mẽ trong sản xuất nội dung đa nền tảng, từng bước chuyển đổi số thực chất và đặc biệt là công nghệ AI được ứng dụng sâu rộng vào mọi khâu của quy trình xuất bản.

Trong khu vực ASEAN, Hội Nhà báo Việt Nam đã tích cực hợp tác trao đổi nghiệp vụ với đối tác ở các nước và đưa ra một số đề xuất cho CAJ như tăng cường chia sẻ kỹ năng quản trị tòa soạn số, hợp tác phòng chống tin giả, phát huy vai trò tổ chức của CAJ.

CAJ thành lập năm 1975 tại Jakarta của Indonesia, đóng vai trò là kênh giao tiếp và hợp tác quan trọng giữa các nhà báo ASEAN, giúp thúc đẩy hiểu biết tốt hơn giữa người dân trong khu vực.

Theo Chủ tịch NUJM Low Boon Tat - Chủ tịch CAJ 2026, hội nghị năm nay đánh dấu 51 năm thành lập CAJ, tạo cơ hội cho Malaysia và tổ chức nhà báo các nước thành viên tiếp tục cống hiến hết mình cho nhiệm vụ thúc đẩy phát triển truyền thông quốc gia và khu vực, đồng thời củng cố vị thế của ASEAN. Chủ tịch Low Boon Tat tin tưởng các nước Myanmar, Brunei và Timor Leste sẽ sớm trở thành thành viên của CAJ, đồng thời khẳng định với thời gian và tinh thần ASEAN, CAJ sẽ trở thành phương tiện quan trọng để quảng bá hình ảnh ASEAN không chỉ đến các nước trong và ngoài khu vực, mà còn đến toàn thế giới nói chung.

Các hoạt động trong khuôn khổ Đại hội đồng CAJ-21 sẽ diễn ra đến hết ngày 30/4, bao gồm các chuyến thăm thực tế các tòa soạn tiêu biểu và địa điểm văn hoá đặc sắc của Malaysia.