Ăn cá khoai “tẩm” formol nguy hiểm như thế nào?

Công an Thanh Hóa ngày 23/12 thông tin vừa thu giữ khoảng 10 tấn cá khoai sử dụng formol bảo quản. Số cá này được vận chuyển từ cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn) đi tiêu thụ, đến Thanh Hóa thì bị cơ quan chức năng phát hiện. Theo kết quả điều tra ban đầu, tại thời điểm hiện tại, cá khoai nhập khẩu từ Trung Quốc về Việt Nam có giá 37.000đ/kg và bán ra thị trường cho người tiêu dùng khoảng 130.000đ/kg rẻ hơn nhiều so với cá khoai được đánh bắt tại địa phương có giá 250.000đ đến 350.000đ/1kg.

Viện Kiểm nghiệm vệ sinh an toàn thực phẩm Quốc gia, Bộ Y tế đã kiểm nghiệm, xác định tất cả số cá khoai trên đều có chứa hàm lượng formol (đậm đặc) từ 90 - 105 mg/kg. Vụ việc đang được cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa xử lý theo quy định của pháp luật.

Sự việc đã gây hoang mang dư luận, nhiều gia đình lo lắng khi không biết làm thế nào để tránh mua phải các loại hải sản có chứa formol cũng như các chất cấm nguy hiểm khác.

Chuyên gia dinh dưỡng Lê Thị Quỳnh Trang, trưởng khoa dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Hợp Lực cho biết, Formol là dung dịch bão hoà của formaldehyde trong nước. Formaldehyde là loại hoá chất với mùi cay hăng rất đặc trưng được sử dụng tương đối rộng rãi trong công nghiệp. Formaldehyde có thể hình thành từ những hoạt động của con người (đốt rác, khói thuốc lá...). Ở dạng thông thường formol chứa 37% formaldehyde tính theo khối lượng, 6-13% methanol phần còn lại là nước.

Tổ chức Y tế Thế giới liệt kê formaldehyde vào loại hóa chất độc hại đối với sức khỏe con người. Nguy hiểm hơn có thể gây ung thư đối với các cơ quan của cơ thể người,… Bởi vì cơ thể người không có cơ chế đào thải formaldehyde.

Nuốt phải formol có thể gây viêm dạ dày, ruột cấp tính với triệu chứng đau miệng, đau bụng dữ dội, nôn, nôn ra máu, đái máu và tiếp theo là thiểu niệu (tình trạng lượng nước tiểu tính trong 24 giờ giảm), vô niệu (tình trạng không có nước tiểu trong bàng quang)... Tiếp xúc formol qua da có thể gây hoại tử da, dị ứng, viêm da...

Theo Bộ Y tế, tiếp xúc với formol có thể gây kích ứng da, mắt, đường hô hấp trên và dưới. Mức độ phơi nhiễm của người lao động phụ thuộc vào liều lượng, thời gian và vị trí công việc. Về cách nhận biết thực phẩm chứa formol, nữ chuyên gia dinh dưỡng thông tin, hiện nay trên thị trường đã có loại kit kiểm tra formol trong thực phẩm đặc biệt dễ sử dụng và đã được bộ công an kiểm nghiệm và cấp phép.

“Với sản phẩm kit Test kiểm tra formol trong thực phẩm (Fomaldehyd) có thể dễ dàng sử dụng để kiểm tra xem liệu thực phẩm mà gia đình mình đang sử dụng có chứa loại hóa chất này không. Việc sử dụng kit vô cùng đơn giản không đòi hỏi bất cứ yếu tố kỹ thuật phức tạp nào”, bà Trang nói.

Ngoài ra, khi chọn mua thực phẩm là hải sản, bằng mắt thường, bà Lê Thị Quỳnh Trang hướng dẫn: “khi ấn nhẹ vào cá mà thấy mềm thì có khả năng cá không chứa formol. Không chọn loại cá có biểu hiện: mang cá không còn màu đỏ tươi hoặc đỏ sẫm nhưng nhìn bề ngoài cá vẫn rất tươi; bên trong thịt nhũn, lỏng, không dính chặt với xương; dễ tróc vẩy và có mùi tanh khác thường”.

Đối với tôm, mực, nữ chuyên gia khuyên người tiêu dùng nên chọn những con còn tươi, nguyên con, đầu dính chặt với thân; sờ vào có cảm giác mềm dẻo, căng tự nhiên, độ đàn hồi cao; ngửi có mùi tanh đặc trưng, không có mùi lạ (như mùi khai, mùi hắc, mùi hôi…).

“Nên rửa thực phẩm dưới vòi nước chảy vì forrmol tan trong nước. Nên lưu ý formol còn hình thành khi nướng, xông khói thực phẩm… vì thế không nên mua những thực phẩm nướng, xông khói bán sẵn không rõ nguồn gốc xuất xứ”, chuyên gia Lê Thị Quỳnh Trang lưu ý.