Tại sao có hiện tượng mất cảm giác thèm ăn khi trời quá nóng?

Theo giảng viên cao cấp về Dược học và Khoa học thần kinh Dan Baumgardt tại Đại học Bristol (Anh), đây thực chất là phản ứng sinh lý hoàn toàn bình thường. Cơ thể đang ưu tiên duy trì thân nhiệt ổn định và ngăn ngừa tình trạng quá nhiệt, thay vì tập trung vào quá trình tiêu hóa.

Cơ thể ưu tiên làm mát thay vì tiêu hóa

Để các hoạt động trao đổi chất và các chức năng sinh lý diễn ra bình thường, nhiệt độ cơ thể cần được duy trì ở khoảng 37 độ C. Việc điều hòa thân nhiệt do vùng dưới đồi của não bộ kiểm soát rất chặt chẽ.

Nếu thân nhiệt quá cao hoặc quá thấp, hoạt động của enzyme và nhiều phản ứng sinh hóa sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy, khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể sẽ kích hoạt hàng loạt cơ chế làm mát để tránh nhiệt lượng bên ngoài khiến thân nhiệt tăng lên.

Khi trời nóng, cơ thể sẽ kích hoạt nhiều cơ chế làm mát như tăng tiết mồ hôi để tản nhiệt, làm các sợi lông trên da nằm sát xuống nhằm hạn chế tích nhiệt và tăng lưu lượng máu đến bề mặt da để giải phóng nhiệt ra môi trường. Chính quá trình điều hòa này khiến máu được ưu tiên đưa đến da, đồng nghĩa với việc lượng máu đến các cơ quan khác, trong đó có hệ tiêu hóa, sẽ giảm xuống.

Thông thường, sau khi ăn, máu sẽ được dồn đến ruột để hỗ trợ tiêu hóa, hấp thu và vận chuyển chất dinh dưỡng.

Tuy nhiên, trong thời tiết nóng bức, cơ thể ưu tiên tản nhiệt hơn là tiêu hóa. Hơn nữa, quá trình tiêu hóa cũng tiêu tốn năng lượng và sinh thêm nhiệt. Vì vậy, cơ thể sẽ giảm lưu lượng máu đến đường tiêu hóa và làm chậm hoạt động của hệ tiêu hóa, từ đó khiến cảm giác thèm ăn giảm đi. Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến nhiều người ăn uống kém hơn vào mùa hè.

Cảm giác đói và khát có thể bị nhầm lẫn

Theo chuyên gia Dan Baumgardt, cảm giác thèm ăn là kết quả của sự cân bằng giữa đói và no, dưới sự điều hòa của nhiều hormone.

Đáng chú ý, cảm giác đói và khát đều được điều khiển bởi vùng dưới đồi của não nên rất dễ bị chồng lấn.

Khi trời nóng, não sẽ ưu tiên phát tín hiệu khát nước để ngăn ngừa mất nước. Vì thế, thay vì cảm thấy đói, nhiều người chỉ muốn uống nước.

Ngoài ra, nếu uống quá nhiều nước trong một lần, dạ dày sẽ căng lên, tạo cảm giác no và tiếp tục làm giảm cảm giác thèm ăn.

Một nguyên nhân khác là stress do nhiệt có thể làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày. Khi thức ăn lưu lại trong dạ dày lâu hơn, cảm giác no sẽ kéo dài và ruột cũng gửi tín hiệu lên não rằng cơ thể đã đủ thức ăn, khiến bạn càng ít muốn ăn.

Làm gì để vẫn ăn uống đầy đủ trong mùa hè?

Dù thời tiết oi bức có thể làm giảm cảm giác ngon miệng, chuyên gia khuyến cáo vẫn cần duy trì chế độ ăn hợp lý để đảm bảo năng lượng cho cơ thể.

Để cải thiện cảm giác thèm ăn trong những ngày nắng nóng, trước hết cần giúp cơ thể hạ nhiệt bằng cách uống đủ nước để tránh mất nước, hạn chế vận động quá sức vào thời điểm nhiệt độ cao, mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát và có thể chườm mát hoặc áp dụng các biện pháp làm mát cơ thể. 

Về chế độ dinh dưỡng, nên chia nhỏ bữa ăn thay vì ăn quá nhiều trong một lần, ưu tiên các thực phẩm giàu dinh dưỡng, chứa nhiều nước và chất điện giải để bù lượng nước, khoáng chất mất qua mồ hôi. 

Bên cạnh đó, cần bổ sung protein đều đặn với lượng vừa phải trong suốt cả ngày. Các loại hạt, sữa và chế phẩm từ sữa, rau xanh, các loại đậu, quả bơ, ô liu và ngũ cốc là những thực phẩm giàu năng lượng, phổ biến trong chế độ ăn Địa Trung Hải, có thể giúp cung cấp đầy đủ dưỡng chất ngay cả khi thời tiết oi bức khiến cảm giác thèm ăn suy giảm.

Theo bác sĩ Lý Xương Dật, khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Phác Tử (Đài Loan), nếu xuất hiện tình trạng chán ăn vào mùa hè, có thể áp dụng phương pháp "toan cam hóa âm".

Đây là phương pháp sử dụng các thực phẩm và dược liệu có vị chua, ngọt để bổ âm, dưỡng tân dịch và làm dịu cảm giác khô nóng trong cơ thể. Một số thực phẩm thường được khuyến nghị gồm nước ô mai, nước khế, trà atiso đỏ và các loại đồ uống lên men chứa lợi khuẩn như sữa chua uống. Những thực phẩm này có thể hỗ trợ cải thiện cảm giác ngon miệng và bổ sung nước cho cơ thể trong những ngày nắng nóng.