Uống nước ngọt không đường có béo không?

Một nghiên cứu mới tại Úc và Hà Lan đã đưa ra kết luận gây sốc. Các nhà khoa học phát hiện chỉ cần mỗi ngày uống một lon nước ngọt không đường, sau vài năm, nguy cơ mắc tiểu đường tuýp 2 có thể tăng tới 38%. Con số này thậm chí còn cao hơn cả mức 23% nguy cơ từ các loại nước ngọt có đường. Nói cách khác, những lựa chọn “không đường” tưởng như lành mạnh, đôi khi lại nguy hiểm hơn cả đường thật.

Nghiên cứu được thực hiện trên 36.608 người Úc trong độ tuổi từ 40 đến 69, theo dõi thói quen ăn uống của họ trong suốt trung bình 14 năm. Người tham gia tự báo cáo lượng đường và chất tạo ngọt tiêu thụ hằng ngày. Trong khi đó, nhóm nghiên cứu theo dõi hồ sơ sức khỏe để xem ai phát triển thành bệnh tiểu đường tuýp 2.

Chuyên gia dinh dưỡng Robel Hussen Kabthymer từ Đại học Monash cho biết dù là đường hay chất tạo ngọt nhân tạo, việc uống đồ uống có vị ngọt mỗi ngày đều khiến nguy cơ mắc bệnh tăng đáng kể. Tuy nhiên, điều gây bất ngờ là khi đưa yếu tố cân nặng vào phân tích, mối liên hệ giữa nước ngọt có đường và tiểu đường gần như biến mất cho thấy thừa cân mới là yếu tố then chốt. Trong khi đó, nguy cơ từ nước ngọt không đường vẫn giữ nguyên, không hề suy giảm.

Phát hiện này đặt ra một câu hỏi nghiêm trọng: liệu chúng ta đã thực sự hiểu rõ tác động của các chất tạo ngọt nhân tạo? Hiện tại, các nhà nghiên cứu vẫn chưa thể khẳng định rằng những chất này trực tiếp gây tiểu đường, nhưng mối liên hệ rủi ro thì đã rất rõ ràng.

Trước đó, một số nghiên cứu ở các quốc gia khác cũng từng đưa ra cảnh báo tương tự nhưng do sự khác biệt về loại chất tạo ngọt và thói quen ăn uống, thế giới vẫn cần thêm dữ liệu để đi đến kết luận chung.

Nhà khoa học Barbora de Courten từ Đại học Công nghệ Hoàng gia Melbourne (RMIT) cảnh báo chất tạo ngọt nhân tạo thường được khuyến nghị cho những người có nguy cơ cao mắc tiểu đường như một “lựa chọn lành mạnh hơn”. Nhưng nghiên cứu mới cho thấy chính những chất này cũng tiềm ẩn rủi ro riêng.

Các nhà nghiên cứu cho rằng, một số chất tạo ngọt có thể gây rối loạn cơ chế điều hòa đường huyết. Ví dụ, aspartame – một loại chất tạo ngọt phổ biến từng được phát hiện có thể kích hoạt phản ứng tiết insulin tương tự như khi nạp đường.

Một số chất khác lại làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, khiến cơ thể khó dung nạp glucose hơn. Những thay đổi âm thầm nhưng sâu sắc này có thể làm tăng nguy cơ tiểu đường ngay cả khi người dùng không tăng cân.

Không dừng lại ở đó, các nghiên cứu gần đây còn liên hệ chất tạo ngọt nhân tạo với nguy cơ tổn thương não bộ, tim mạch, đặt ra nghi vấn lớn hơn về tính an toàn thực sự của các sản phẩm “zero calo”.

De Courten nhấn mạnh, chính sách y tế công cộng cần được cập nhật. Không nên chỉ tập trung đánh thuế nước ngọt có đường, mà còn phải nhìn nhận mối đe dọa từ nước ngọt không đường. Bà kêu gọi các nhà hoạch định chính sách cần mở rộng biện pháp hạn chế với tất cả các loại “đồ uống phi dinh dưỡng” bao gồm cả những sản phẩm được tiếp thị như “lựa chọn lành mạnh”. Bởi lẽ, sức khỏe thật sự không nằm ở lời quảng cáo trên bao bì mà ở phản ứng thầm lặng bên trong cơ thể mỗi người.