Thương mại điện tử trong kỷ nguyên số

Thương mại điện tử tiếp tục giữ vai trò động lực của kinh tế số

Ngày 03.12 tại Hà Nội, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số Bộ Công Thương đã tổ chức Diễn đàn Chuyển đổi số ngành Công Thương năm 2025 với chủ đề “Chuyển đổi kép: Số hóa chuỗi cung ứng – Xanh hóa tăng trưởng”. Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang tăng tốc ứng dụng công nghệ và thúc đẩy tăng trưởng xanh, đặt ra yêu cầu ngành Công Thương phải tiếp tục đẩy mạnh đổi mới, hiện đại hóa chuỗi giá trị và nâng cao năng lực cạnh tranh trong tiến trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Thương mại điện tử và Kinh tế số Lê Hoàng Oanh cho biết, thương mại điện tử tiếp tục giữ vai trò động lực của kinh tế số và là một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược chuyển đổi số ngành công thương. Năm 2025, Bộ Công thương đã hoàn thiện hai văn bản nền tảng gồm Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026–2030 với định hướng tiên phong-xanh-bao trùm và Dự thảo Luật thương mại điện tử với các chính sách về phân loại mô hình nền tảng, quản lý chủ thể xuyên biên giới, đầu tư nước ngoài, dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử và khung pháp lý cho hợp đồng điện tử.

Cơ quan quản lý đánh giá sự mở rộng nhanh của thị trường đang đặt ra yêu cầu phát triển bền vững, xanh hóa, nâng cao niềm tin và củng cố nguồn nhân lực. Trên cơ sở đó, chuyên đề tập trung phân tích bốn nhóm nội dung chính: xu hướng và mô hình thương mại điện tử mới; xây dựng thị trường thương mại điện tử lành mạnh; thúc đẩy thương mại điện tử xanh và logistics bền vững; cùng với thu hẹp khoảng cách số thông qua hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và nâng cao kỹ năng số tại địa phương.

Tiếp nối phần định hướng, bà Lê Thị Hà - Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã trình bày các điểm mới trong khung chính sách quản lý thương mại điện tử, trong đó tập trung vào yêu cầu chuẩn hóa dữ liệu, quản lý hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới và tăng cường kiểm soát các mô hình kinh doanh mới như livestream và influencer commerce. Bà Hà cho biết Dự án Luật thương mại điện tử (7 chương, 41 điều) sẽ phân loại và quản lý theo bốn nhóm mô hình; đồng thời tăng trách nhiệm của các nền tảng lớn trong tiếp nhận-xử lý phản ánh, bảo vệ người tiêu dùng và kiểm soát nội dung hàng hóa. Những định hướng này nhằm đảm bảo thị trường thương mại điện tử phát triển minh bạch, tuân thủ pháp luật và theo kịp tốc độ đổi mới của công nghệ.

Từ góc độ dữ liệu thị trường, bà Đỗ Thanh Hương - Trưởng phòng Nghiên cứu thị trường, Metric.vn cung cấp một bức tranh cập nhật về hoạt động thương mại điện tử năm 2025. Theo dữ liệu quý III/2025, tổng doanh số trên bốn sàn lớn đạt 103,6 nghìn tỷ đồng, tăng 2,6% so với quý trước; Shopee tiếp tục dẫn đầu với 56% thị phần, trong khi TikTok Shop duy trì mức tăng trưởng 69%, mở rộng thị phần lên 41%. Ba ngành hàng nổi bật gồm làm đẹp, nhà cửa-đời sống và thời trang nữ, còn nhóm sản phẩm sức khỏe và thời trang trẻ em ghi nhận mức tăng trưởng vượt trội. Bà Hương nhận định dữ liệu lớn đang trở thành công cụ then chốt giúp doanh nghiệp tối ưu chiến lược kinh doanh, cải thiện hiệu quả quảng cáo và dự báo xu hướng tiêu dùng.

Tối ưu các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi vận hành

Song song với sự mở rộng về quy mô, chuyên đề cũng nhấn mạnh xu hướng “thương mại điện tử xanh”, thông qua phần chia sẻ của bà Đặng Thùy Trang - Giám đốc đối ngoại Grab Việt Nam. Theo bà Trang, hoạt động giao nhận đô thị cần được chuyển dịch sang mô hình phát thải thấp, kết hợp điện khí hóa đội xe, tối ưu lộ trình giao vận và ứng dụng dữ liệu trong điều phối đơn hàng. Đây là giải pháp giúp thương mại điện tử vừa phát triển mạnh vừa đáp ứng mục tiêu giảm phát thải.

Góp phần làm rõ vai trò của nền tảng số đối với phát triển kinh tế địa phương, ông Nguyễn Lâm Thanh - Tổng Giám đốc TikTok Việt Nam giới thiệu chương trình thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm vùng miền thông qua thương mại điện tử, đặc biệt thông qua livestream và nội dung sáng tạo. Đại diện TikTok cho biết mô hình livestream kết hợp nội dung sáng tạo đang góp phần gia tăng đáng kể giá trị kinh tế cho các sản phẩm nông nghiệp và hàng thủ công mỹ nghệ.

Trong nhóm giải pháp vận hành, bà Lê Thị Nga - Giám đốc Khối Social Commerce & Shipping, Sapo trình bày cách doanh nghiệp chuyển đổi số quy trình bán hàng thông qua bộ giải pháp OmniAI. Bà Nga cho biết Sapo đang hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu quảng cáo bằng các công cụ như Conversion API và Value Optimization, đồng thời ứng dụng chatbot AI để tăng tỉ lệ chốt đơn. Bên cạnh đó, giải pháp FulfillMaster giúp tự động hóa xử lý đơn hàng, giảm sai sót và tăng tốc vận hành – yếu tố quan trọng trong môi trường thương mại điện tử tăng trưởng nhanh.

Tiếp đó, bà Phạm Thị Biên - Phó Giám Đốc Khối Doanh nghiệp, VNPAY nhấn mạnh vai trò của hệ sinh thái thanh toán số trong thương mại điện tử đa kênh. Các giải pháp như SmartPOS, PhonePOS, hóa đơn điện tử VNPAY-INVOICE và chữ ký số VNPAY-CA được thiết kế nhằm tăng an toàn giao dịch, giảm rủi ro và đảm bảo tính pháp lý cho các giao dịch thương mại điện tử.

Tại chuyên đề, phiên tọa đàm “Phát triển thương mại điện tử” đã quy tụ sự tham gia của các chuyên gia đến từ cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp nền tảng và các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ số. Nội dung thảo luận tập trung vào những điểm mới trong khung chính sách thương mại điện tử, xu hướng giao dịch xuyên biên giới, các mô hình logistics phát thải thấp và các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi vận hành.

Các ý kiến tại tọa đàm cho thấy sự thống nhất rằng để thị trường thương mại điện tử Việt Nam phát triển bền vững, doanh nghiệp cần đồng thời nâng cao năng lực vận hành, tối ưu chuỗi logistics và chuẩn hóa dữ liệu nhằm tăng tính minh bạch và hiệu quả quản lý. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường, giảm phát thải trong hoạt động thương mại điện tử được xác định là yêu cầu ngày càng quan trọng trong giai đoạn 2025-2030. Bên cạnh đó, các đại biểu nhấn mạnh sự cần thiết của việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và tăng cường liên kết vùng, tạo điều kiện để các chủ thể trong hệ sinh thái thương mại điện tử tiếp cận cơ hội phát triển đồng đều.

Những phân tích, chia sẻ tại chuyên đề đã góp phần làm rõ vai trò của dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong việc xây dựng thị trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn và có năng lực cạnh tranh cao, phù hợp định hướng phát triển bền vững của kinh tế số Việt Nam.