Phụ nữ độc thân được phép thụ tinh trong ống nghiệm từ 1/10

Từ ngày 1/10, Nghị định số 207/2025 của Chính phủ quy định về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo có hiệu lực thi hành. Nếu trước đây, theo Nghị định 10/2015/NĐ-CP, họ chỉ được làm thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) khi có chỉ định y khoa, thì nay, chỉ cần có nguyện vọng là đủ điều kiện thực hiện.

Quy định mới này mở rộng quyền chủ động làm mẹ, không còn phụ thuộc lý do bệnh lý, phù hợp với xu hướng xã hội hiện đại và nhu cầu cá nhân của phụ nữ độc thân.

Nghị định nêu rõ, mang thai hộ chỉ được thực hiện “vì mục đích nhân đạo”, không cho mang thai hộ thương mại. Đồng thời, bổ sung nhiều yêu cầu chi tiết hơn.

Về điều kiện của người mang thai hộ và người nhờ mang thai hộ: Nghị định nêu rõ rằng người mang thai hộ phải là nữ, đủ sức khỏe để thực hiện thai kỳ, không mắc các bệnh nguy hiểm khi mang thai và có khả năng làm chủ hành vi.

Người nhờ mang thai hộ, thường là vợ chồng vô sinh hoặc cá nhân theo quy định, cũng cần có xác nhận y tế về khả năng sinh sản hoặc việc không thể mang thai ngay cả khi đã áp dụng hỗ trợ sinh sản. Mục tiêu là đảm bảo cả hai bên đều đáp ứng yêu cầu sức khỏe, giảm thiểu rủi ro cho mẹ và bé.

Về quan hệ của người mang thai hộ và người nhờ mang thai hộ: Người mang thai hộ phải là người thân thích cùng hàng với bên nhờ mang thai hộ.

Cụ thể, người mang thai hộ có thể là chị, em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha hoặc là anh, chị, em con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì của bên nhờ mang thai hộ. Thông tin này phải được chứng minh bằng giấy tờ hợp pháp như Giấy khai sinh, Giấy chứng sinh của con người mang thai hộ hoặc xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú, nhằm đảm bảo tính minh bạch và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Ngoài ra, người mang thai hộ theo quy định mới phải là người đã từng sinh con và có giấy tờ chứng minh, như Giấy khai sinh hoặc Giấy chứng sinh của con mình, hoặc bản xác nhận của UBND cấp xã nơi cư trú.

Về nguyên tắc hiến và nhận tinh trùng, noãn hoặc phôi: Người hiến phải tình nguyện, không được nhận bất kỳ lợi ích vật chất nào ngoài chi phí hợp lý, đồng thời phải đáp ứng tiêu chuẩn sức khỏe nghiêm ngặt.

Người nhận tinh trùng, noãn hoặc phôi cũng phải đảm bảo điều kiện sức khỏe, không mắc bệnh đe dọa tính mạng khi mang thai, không mắc bệnh tâm thần hoặc các bệnh khiến họ không kiểm soát được hành vi. Trường hợp người nhận đang mắc bệnh cấp tính phải hoãn việc chuyển phôi cho đến khi điều trị ổn định.

Việc hiến phải tuân theo nguyên tắc vô danh, nghĩa là thông tin cá nhân của người hiến sẽ không được tiết lộ cho người nhận, trừ trường hợp pháp luật yêu cầu.

Về hồ sơ đề nghị thực hiện mang thai hộ: Cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ phải nộp đơn theo mẫu, kèm giấy tờ chứng minh quan hệ thân thích cùng hàng với người mang thai hộ, được công chứng hoặc chứng thực hợp lệ.

Hồ sơ phải đảm bảo tính minh bạch, chịu trách nhiệm pháp lý về tính chính xác của các giấy tờ. Sau khi nhận đầy đủ hồ sơ, cơ sở y tế được phép sẽ khám sức khỏe cho cả hai bên và xác nhận các điều kiện y tế theo quy định.

Về cơ sở thực hiện mang thai hộ: Chỉ những cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được cấp phép mới được thực hiện kỹ thuật này. Cơ sở phải đảm bảo đầy đủ trang thiết bị, nhân lực và quy trình y tế để thực hiện mang thai hộ an toàn, đồng thời lưu giữ hồ sơ đầy đủ và tuân thủ các quy định về bảo mật thông tin cá nhân của bên mang thai hộ và bên nhờ mang thai hộ.

Cơ sở phải có ít nhất hai năm kinh nghiệm thực hiện IVF, với tối thiểu 500 chu kỳ IVF mỗi năm trong hai năm gần nhất, cùng đội ngũ bác sĩ chuyên khoa phụ sản và nhân viên tư vấn y tế, tâm lý, pháp lý.

Việc bảo vệ quyền riêng tư, bí mật cá nhân: Vợ chồng nhờ mang thai hộ, người mang thai hộ và trẻ sinh ra sẽ được bảo vệ về “đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình”.

Cũng theo Nghị định 207, một điểm thay đổi nổi bật là phụ nữ độc thân chỉ cần có nguyện vọng đã đủ điều kiện thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) hoặc các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản khác, trong khi trước đây, luật chỉ cho phép thực hiện IVF khi có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Quy định mới này được đánh giá là bước tiến về quyền sinh sản cá nhân, đặc biệt cho những người mong muốn làm mẹ đơn thân.

Cùng với Nghị định 207, Thông tư 38/2025/TT-BYT cũng quy định rõ tiêu chuẩn sức khỏe của người nhận tinh trùng, noãn hoặc phôi. Những trường hợp mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng khi mang thai, bệnh tâm thần hoặc tình trạng không làm chủ hành vi sẽ không được nhận. Người đang mắc bệnh cấp tính phải trì hoãn việc chuyển phôi cho đến khi điều trị ổn định.

Kỹ thuật IVF được thực hiện tại Việt Nam từ năm 1998, đến nay đã có trên 150.000 trẻ ra đời từ kỹ thuật này, theo số liệu của Bộ Y tế. Hiện toàn quốc có hơn 50 cơ sở hỗ trợ sinh sản, làm chủ nhiều kỹ thuật tiên tiến trên thế giới, tỷ lệ điều trị IVF thành công ngày càng tăng, lên đến 70%.

Thực tế phụ nữ độc thân thụ tinh ống nghiệm để sinh con đã được thực hiện nhiều năm nay. Với phương pháp này, bác sĩ lấy trứng của người phụ nữ thụ tinh ống nghiệm với tinh trùng vô danh để tạo thành phôi. Tinh trùng vô danh là mẫu tinh trùng hiến trong ngân hàng tinh trùng, đảm bảo nguyên tắc giữ kín thông tin.

Nhiều trung tâm hỗ trợ sinh sản như Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Phụ sản Hà Nội, Bưu Điện, Trung tâm hỗ trợ sinh sản và Công nghệ mô ghép, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội... ghi nhận số phụ nữ độc thân gửi trứng chờ sinh con ngày càng nhiều. Tại Bưu Điện, trữ trứng cho khoảng 350 trường hợp, trung bình mỗi tháng tiếp nhận 5-7 trường hợp.

Đông lạnh trứng là phương pháp được thực hiện nhằm bảo tồn khả năng mang thai của phụ nữ. Trứng lấy từ buồng trứng sẽ được đông lạnh và bảo quản trong thời gian dài, khi cần thiết sẽ được rã đông, thụ tinh nhân tạo với tinh trùng để tạo thành phôi và cấy vào tử cung người phụ nữ. Nhờ trữ đông trứng, phụ nữ có thể thụ thai, làm mẹ và sinh con khỏe mạnh dù đã qua ngưỡng tuổi phù hợp.