“Gái Nghệ” của Hương Tràm: Khi người con xứ Nghệ kể chuyện quê bằng nghệ thuật

Được sáng tác bởi nhạc sĩ Hồ Hoài Anh, phần lời do nhà văn Hà Quang Minh chấp bút, gái Nghệ lựa chọn hướng đi dân gian đương đại. Bản phối kết hợp pop, electro và rock, tạo nên không gian âm nhạc trẻ trung, sôi động nhưng vẫn giữ được tinh thần của dân ca ví giặm.

Những câu hát mang đậm chất khẩu ngữ của người miền Trung được đặt trên nền hòa âm hiện đại, giúp ca khúc vừa gần gũi với khán giả trẻ, vừa giữ được hơi thở văn hóa truyền thống.

Tại buổi ra mắt MV, Hương Tràm cho biết gái Nghệ không phải là sản phẩm chạy theo xu hướng khai thác văn hóa dân gian đang được nhiều nghệ sĩ lựa chọn. Theo cô, đây là sự tiếp nối một dòng chảy văn hóa đã được nhiều thế hệ nghệ sĩ gìn giữ.

“Rõ ràng Tràm là người đến sau, là người tiếp nối tất cả các anh chị đi trước, và cũng tiếp nối chính những gì bố Tràm đã làm từ rất lâu rồi. Ông cha ta có câu về dòng chảy văn hóa, nếu đã là dòng chảy thì dù ở thượng nguồn, trung nguồn hay hạ nguồn, đó đều là những vị trí rất đẹp, rất quan trọng. Tràm không tự nhận mình là người bắt xu hướng, nhưng Tràm sẽ tiếp nối và làm nó đẹp hơn từng ngày”, nữ ca sĩ chia sẻ.

Ít ai biết, nguồn cảm hứng thực hiện dự án lại bắt đầu từ lời nhắn nhủ của bố cô - NSND Tiến Dũng, người nhiều năm gắn bó với nghệ thuật dân ca ví giặm xứ Nghệ.

Hương Tràm kể cha từng nói: “Trên hành trình của con, nếu một ngày nào đó con đi chậm lại và có thời gian, hãy làm một điều gì đó, dù nhỏ nhoi, để hướng về quê hương mình”. Lời dặn ấy luôn ở trong tâm trí nữ ca sĩ và trở thành động lực để cô thực hiện dự án sau nhiều năm ấp ủ.

“Tôi là người rất kỹ, luôn muốn hiểu cặn kẽ từng yếu tố trước khi bắt tay vào làm, đặc biệt với một sản phẩm mang yếu tố văn hóa. Những năm 2000, bố đã từng làm MV về ví giặm, về dân ca. Ông là người cho tôi rất nhiều sức mạnh trên hành trình này. Đến khi mọi câu trả lời trong mình đã có, khi âm nhạc gõ đúng cánh cửa cảm xúc, tôi mới quyết định thực hiện MV này”, Hương Tràm nói.

Theo nữ ca sĩ, sau khi nghe cô chia sẻ ý tưởng, nhạc sĩ Hồ Hoài Anh hoàn thành ca khúc chỉ trong khoảng hai giờ. Hương Tràm cho rằng tốc độ ấy không đến từ sự vội vàng mà là kết quả của những cảm xúc đã được tích lũy từ lâu.

“Tôi nghĩ một ca khúc không thể được viết nhanh như vậy nếu bên trong người nghệ sĩ không có sẵn sự rung động. Đó không phải là sự vội vàng, mà là cảm xúc đã được tích tụ từ rất lâu, chỉ chờ đúng thời điểm để bật ra thành âm nhạc”, nữ ca sĩ chia sẻ.

Về nội dung, phần lời gái Nghệ được viết theo mạch ví giặm, mở đầu bằng câu ca dao quen thuộc “Đường vô xứ Nghệ quanh co”. Thay vì miêu tả người con gái Nghệ An bằng những mỹ từ, ca khúc để nhân vật tự bộc lộ tính cách qua chính lối nói mộc mạc của người miền Trung.

Những câu như “Đã thương thì thương cho chắc, đã trục trặc thì trục trặc cho luôn” hay cách nhấn đi nhấn lại chữ “loanh quanh” vừa giữ nguyên tinh thần dân gian, vừa tạo nên phép đối thú vị với hình ảnh “đường quanh co”. Đường có thể quanh co, nhưng người con gái Nghệ lại hiện lên với sự thẳng thắn, chân thành trong tình cảm.

Không chỉ là tên một ca khúc, chữ “NGHỆ” còn được ê-kíp lý giải mang ba tầng ý nghĩa: Nghệ An - quê hương của Hương Tràm; nghệ sĩ - danh xưng gắn với con đường cô theo đuổi; và nghệ thuật - giá trị được nữ ca sĩ thừa hưởng từ người cha. Ba lớp nghĩa ấy cũng trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt MV, nơi những điều bình dị nhất của quê hương được nhìn bằng góc nhìn nghệ thuật đương đại.

Bên cạnh âm nhạc, phần hình ảnh cũng là điểm nhấn của dự án. Thay vì tái hiện Nghệ An theo lối hoài niệm, ê-kíp biến những không gian quen thuộc của thành phố Vinh thành sân khấu thời trang. Chợ Vinh trở thành sàn catwalk, khu chung cư cũ là phông nền, còn những vật dụng vốn rất đời thường như chiếu hoa, khăn trải bàn nhựa, ghế nhựa đám cưới, xe lam hay áo đấu của câu lạc bộ Sông Lam Nghệ An được đưa vào như những chất liệu thị giác mang đậm bản sắc địa phương.

MV cũng khai thác nhiều lớp hình ảnh văn hóa. Hình tượng “cá gỗ” được xây dựng như một “viện bảo tàng sống”, vừa mang màu sắc hài hước, vừa thể hiện niềm tự hào về quê hương. Chợ Vinh được biến thành sàn diễn thời trang, trong khi sắc vàng của đội bóng Sông Lam Nghệ An xuất hiện như lời khẳng định về bản sắc xứ Nghệ. Những chất liệu quen thuộc của đời sống được nâng lên thành ngôn ngữ mỹ thuật, tạo nên tổng thể vừa gần gũi vừa mới mẻ.

Phần vũ đạo cũng được dàn dựng theo những động tác dứt khoát, mạnh mẽ, lấy cảm hứng từ tính cách thẳng thắn của người con gái xứ Nghệ. Trong khi các vũ công xuất hiện đồng đều trong trang phục thể thao, Hương Tràm nổi bật với những thiết kế thời trang mang phong cách couture, tạo nên sự đối lập giữa cá tính cá nhân và sức mạnh của tập thể.

Một trong những chi tiết giàu cảm xúc nhất của MV là phần hò ví giặm do chính NSND Tiến Dũng thể hiện. Sự xuất hiện của ông không đơn thuần là màn góp giọng, mà trở thành điểm kết nối giữa hai thế hệ, giữa người nghệ sĩ nhiều năm gìn giữ dân ca và người con tiếp tục kể câu chuyện quê hương bằng ngôn ngữ âm nhạc của thời đại mới.

Khác với hình ảnh gắn liền với những bản ballad từng làm nên tên tuổi, gái Nghệ đánh dấu bước chuyển rõ nét của Hương Tràm khi lần đầu khai thác trực diện bản sắc quê hương bằng tư duy âm nhạc, thời trang và hình ảnh hiện đại.

Qua dự án này, nữ ca sĩ mong muốn lan tỏa vẻ đẹp của văn hóa xứ Nghệ theo cách gần gũi với khán giả trẻ, đồng thời khẳng định rằng chính những điều bình dị của quê hương cũng có thể trở thành nguồn cảm hứng cho sáng tạo nghệ thuật.