Vì sao không nên sạc pin dự phòng qua đêm?

Sạc qua đêm từ lâu đã là một chủ đề gây tranh cãi trong giới công nghệ. Với điện thoại, nhiều người dần chấp nhận thói quen này, nhất là khi thiết bị sạc chậm. Nhưng với pin dự phòng, câu chuyện lại không đơn giản như vậy.

Pin dự phòng sử dụng các cell lithium-ion hoặc lithium-polymer để lưu trữ năng lượng. Trong điều kiện bình thường, chúng hoạt động ổn định nhờ hệ thống kiểm soát dòng điện và nhiệt độ. Tuy nhiên, nếu bị sạc vượt ngưỡng mà thiếu cơ chế bảo vệ phù hợp, cấu trúc hóa học bên trong có thể mất ổn định. Khi đó, một hiện tượng nguy hiểm có thể xảy ra: “thermal runaway” – phản ứng nhiệt mất kiểm soát. Nhiệt độ pin tăng nhanh, tự nuôi chính nó trong vòng xoáy sinh nhiệt, và đây chính là nguyên nhân phổ biến dẫn đến cháy nổ ở pin lithium.

Không chỉ có sạc quá mức, nhiều yếu tố khác cũng có thể đẩy pin dự phòng vào tình trạng nguy hiểm: va đập vật lý, tiếp xúc nhiệt lâu dài, hay sử dụng dây sạc kém chất lượng, không tương thích.

Đặc biệt, thói quen sạc pin trên giường, dưới gối càng khiến nguy cơ tăng cao. Đã có những sự cố thực tế, một phóng viên tại Los Angeles bị pin dự phòng phát nổ ngay trên giường vào rạng sáng, để lại vết bỏng hóa chất và làm cháy thủng cả nệm.

Tất nhiên, không phải cứ cắm sạc qua đêm là pin dự phòng sẽ phát nổ. Nhưng ngay cả khi không xảy ra tai nạn, việc duy trì trạng thái sạc quá lâu vẫn khiến các cell pin xuống cấp nhanh hơn. Dung lượng giảm dần, hiệu suất kém đi, nguy cơ phồng pin cũng tăng lên theo thời gian.

Vậy có nên tránh sạc pin dự phòng qua đêm?

Tin tốt là phần lớn các dòng pin dự phòng hiện đại đều được trang bị hệ thống quản lý pin (BMS), có khả năng tự ngắt khi đạt 100%. Tuy nhiên, khác với điện thoại, pin dự phòng thường có dung lượng lớn có thể lên tới 25.000mAh, trong khi smartphone trung bình chỉ khoảng 5.000–6.000mAh. Dung lượng càng lớn, năng lượng tích trữ càng nhiều, nhiệt sinh ra cũng cao hơn, nếu có lỗi xảy ra, “cửa sổ rủi ro” cũng dài hơn.

Dù vậy, các nhà sản xuất uy tín nhìn chung vẫn khá lạc quan. Họ cho rằng với công nghệ hiện nay, việc sạc qua đêm nếu thỉnh thoảng là tương đối an toàn. Tuy nhiên, quan điểm này không hoàn toàn thống nhất. Một số thương hiệu vẫn khuyến cáo nên hạn chế hoặc tránh hoàn toàn thói quen này, như một cách giảm thiểu rủi ro.

Điều đáng lo ngại hơn nằm ở những sản phẩm giá rẻ, không rõ nguồn gốc. Các loại pin dự phòng này thường thiếu những chứng nhận an toàn quan trọng như UL, CE hay FCC vốn đảm bảo khả năng chống quá sạc, quá nhiệt và đoản mạch. Không chỉ dễ hỏng, chúng còn có thể gây nguy hiểm cho cả thiết bị lẫn người dùng.

Trước khi trở nên nguy hiểm, pin dự phòng thường “lên tiếng” bằng những dấu hiệu cảnh báo như bị phồng, tỏa nhiệt bất thường hoặc xuất hiện mùi lạ. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện nào trong số này, cách an toàn nhất là ngừng sử dụng ngay lập tức.

Sạc qua đêm có thể tiện nhưng với pin dự phòng không phải lúc nào cũng là lựa chọn vô hại. Chỉ một chút chủ quan, cái giá phải trả có thể không chỉ là một thiết bị hỏng mà còn là sự an toàn của chính bạn.