Từ tổn thương rất nhỏ phát hiện ung thư sớm: Nội soi tiêu hoá ngày càng “nhìn thấy” rõ hơn

Tổn thương nhỏ nhưng không được phép bỏ qua

Tại hội thảo khoa học “Cập nhật nội soi tiêu hóa: Chẩn đoán và can thiệp 2026” diễn ra ngày 12/9 tại TP.HCM, các bác sĩ đưa ra những trường hợp cho thấy giá trị của việc quan sát kỹ trong nội soi tiêu hóa, đặc biệt khi tổn thương còn rất nhỏ và biểu hiện không điển hình.

Một bệnh nhân nữ 67 tuổi đến khám vì đau vùng thượng vị kéo dài khoảng 2 tháng. Qua nội soi dạ dày, bác sĩ phát hiện tại hang vị một tổn thương hơi gồ, lõm nhẹ, kích thước khoảng 10x15mm, bề mặt không đều.

Kết quả sinh thiết lần đầu ghi nhận các tế bào bất thường. Khi tiến hành quan sát kỹ hơn bằng các kỹ thuật hình ảnh tăng cường, những thay đổi tinh tế tại bề mặt tổn thương được nhận diện rõ hơn, giúp bác sĩ lấy mẫu bệnh phẩm có mục tiêu. Kết quả sau đó xác định đây là ung thư dạ dày giai đoạn sớm.

Trường hợp thứ hai là một nam bệnh nhân 69 tuổi. Người bệnh không có triệu chứng rõ ràng và được phát hiện tổn thương trong quá trình nội soi tầm soát. Tại đoạn giữa thực quản, bác sĩ nhận thấy một vùng hơi gồ, kích thước khoảng 10mm, có thay đổi màu sắc rất nhẹ.

Những dấu hiệu này nếu chỉ quan sát bằng hình ảnh nội soi thông thường có thể không dễ nhận biết. Tuy nhiên, khi sử dụng hình ảnh tăng cường, bác sĩ nhận thấy những bất thường về cấu trúc mạch máu tại vùng tổn thương. Người bệnh được chẩn đoán ung thư thực quản ở giai đoạn rất sớm, khi tổn thương còn khu trú ở lớp niêm mạc.

Theo BS.CKII Nguyễn Đức Thông, Trưởng khoa Nội soi, Bệnh viện Nguyễn Trãi, hai trường hợp trên cho thấy ung thư đường tiêu hóa có thể ẩn mình dưới những tổn thương rất nhỏ.

Điểm đáng chú ý là các tổn thương ung thư giai đoạn sớm đôi khi chỉ có kích thước vài milimet đến khoảng 1cm, biểu hiện bằng những thay đổi rất kín đáo về màu sắc, cấu trúc bề mặt hoặc hệ thống mạch máu.

Vì vậy, nội soi hiện nay không đơn thuần là “nhìn thấy” một tổn thương, mà còn đòi hỏi bác sĩ phải nhận diện được những thay đổi rất nhỏ, đánh giá đúng nguy cơ và lấy mẫu bệnh phẩm chính xác.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với ung thư dạ dày. Tại Việt Nam, mỗi năm có khoảng 15.000 ca ung thư dạ dày mới. Trong khi đó, tỷ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm tại một số nghiên cứu trong nước còn thấp, khoảng 4%, các nghiên cứu gần đây ghi nhận mức khoảng 10%. Con số này thấp hơn đáng kể so với Hàn Quốc và Nhật Bản, nơi tỷ lệ phát hiện ung thư dạ dày giai đoạn sớm lần lượt có thể đạt khoảng 63,6% và trên 70%.

Khi ung thư được phát hiện sớm và đáp ứng các tiêu chí điều trị, một số trường hợp có thể được can thiệp qua nội soi, chẳng hạn kỹ thuật cắt tách dưới niêm mạc (ESD), thay vì phải thực hiện những cuộc phẫu thuật lớn.

Từ EUS, ERCP đến nội soi điều trị và AI

Những tiến bộ này là một phần nội dung được cập nhật tại hội thảo khoa học “Cập nhật nội soi tiêu hóa: Chẩn đoán và can thiệp 2026” do Bệnh viện Đại học Quốc tế Hồng Bàng tổ chức ngày 12/9, với khoảng 300 đại biểu tham dự.

Hội thảo tập trung vào những vấn đề đang được quan tâm trong nội soi tiêu hóa, từ chẩn đoán tổn thương sớm đến các kỹ thuật can thiệp chuyên sâu như siêu âm nội soi (EUS), nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) và điều trị các bệnh lý đường tiêu hóa qua nội soi.

Chương trình gồm hai phiên khoa học. Ở phiên thứ nhất, các chuyên gia cập nhật kỹ thuật điều trị sỏi đường mật qua nội soi, vai trò của EUS và những tiến bộ trong phát hiện, điều trị ung thư đường tiêu hóa giai đoạn sớm.

Các báo cáo được trình bày bởi TS.BS Vĩnh Khánh, Đại học Y Dược - Đại học Huế; ThS.BSCKII Trịnh Phạm Mỹ Lệ, Bệnh viện Chợ Rẫy và ThS.BSCKII Nguyễn Đức Thông, Bệnh viện Nguyễn Trãi.

Điểm nhấn của chương trình là phiên Live Demo, khi các kỹ thuật nội soi can thiệp được thực hiện trực tiếp tại phòng thủ thuật và truyền hình ảnh đến hội trường. Các bác sĩ tham dự có thể theo dõi quá trình thực hiện EUS can thiệp, ERCP cũng như nhận diện và xử trí các tổn thương ung thư đường tiêu hóa giai đoạn sớm.

Theo các chuyên gia, cùng với sự phát triển của hệ thống nội soi độ phân giải cao và các kỹ thuật hình ảnh tăng cường, khả năng phát hiện những thay đổi rất nhỏ trên niêm mạc tiêu hóa ngày càng được cải thiện.

AI cũng đang được đưa vào hỗ trợ nội soi, giúp nhận diện và đánh dấu những vùng nghi ngờ ngay trong quá trình khảo sát, đồng thời hỗ trợ kiểm soát chất lượng cuộc nội soi. Công nghệ này được kỳ vọng giúp giảm nguy cơ bỏ sót các tổn thương nhỏ, dù quyết định chẩn đoán và điều trị cuối cùng vẫn thuộc về bác sĩ.

Bên cạnh chuyên môn kỹ thuật, hội thảo còn cho thấy xu hướng gắn kết ngày càng chặt giữa đào tạo, nghiên cứu và thực hành lâm sàng.

Sự tham gia của các chuyên gia đến từ Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Nguyễn Trãi cùng các cơ sở thực hành, bệnh viện đối tác của Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng tạo điều kiện trao đổi kinh nghiệm và cập nhật kỹ thuật ngay từ thực tế điều trị.