Rò hậu môn và những điều người bệnh cần biết

Rò hậu môn hình thành như thế nào?

Rò hậu môn (Perianal Fistula) là bệnh gây ra do nhiễm trùng ở các khe và nhú trong ống hậu môn, từ đó làm viêm và tụ mủ ở các tuyến hậu môn ở giữa hai cơ thắt hậu môn, sau đó phá miệng ra da vùng cạnh hậu môn. Từ dân gian thường gọi để miêu tả bệnh này là bệnh mặt lươn.

Nguyên nhân phổ biến nhất là tình trạng tắc nghẽn các tuyến hậu môn. Khi các tuyến này bị bít tắc, vi khuẩn phát triển gây viêm, hình thành ổ áp xe. Nếu ổ áp xe không được xử lý triệt để, mủ sẽ tự vỡ hoặc được dẫn lưu ra ngoài, để lại một đường rò thông từ trong ống hậu môn ra ngoài da.

Ngoài nguyên nhân nguyên phát, rò hậu môn còn có thể gặp ở người từng phẫu thuật vùng hậu môn, mắc bệnh Crohn, lao, nhiễm nấm hoặc một số bệnh lý ác tính.

Theo thống kê, bệnh gặp ở nam giới nhiều hơn nữ giới với tỷ lệ khoảng 4:1 và thường xuất hiện trong độ tuổi từ 30 đến 50.

Những dấu hiệu không nên bỏ qua

Biểu hiện điển hình của rò hậu môn là xuất hiện một nốt nhỏ hoặc lỗ rò cạnh hậu môn, thường xuyên rỉ dịch hoặc mủ. Người bệnh có thể thấy vùng hậu môn luôn ẩm ướt, ngứa ngáy kéo dài, đôi khi đau âm ỉ hoặc đau tăng khi đường rò bị bít tắc và hình thành áp xe mới.

Điều đáng lưu ý là nhiều trường hợp đường rò không chỉ có một nhánh mà còn có nhiều nhánh phụ nằm sâu trong cơ thắt hậu môn. Nếu các nhánh này không được phát hiện và xử lý triệt để, bệnh rất dễ tái phát sau điều trị.

Về mặt giải phẫu, rò hậu môn được chia thành bốn nhóm chính gồm: rò giữa hai cơ thắt, rò xuyên cơ thắt, rò trên cơ thắt và rò ngoài cơ thắt. Việc xác định chính xác loại đường rò có ý nghĩa quyết định trong lựa chọn phương pháp điều trị.

Vì sao rò hậu môn liên quan bệnh Crohn khó điều trị?

Khoảng một nửa số bệnh nhân mắc bệnh Crohn có thể xuất hiện rò quanh hậu môn. Thậm chí, ở nhiều trường hợp, đây là biểu hiện đầu tiên của bệnh.

Khác với rò hậu môn thông thường, rò hậu môn liên quan bệnh Crohn thường kéo dài, tái phát nhiều lần do tình trạng viêm mạn tính của đường tiêu hóa. Môi trường quanh hậu môn luôn tiếp xúc với vi khuẩn và chất thải khiến đường rò khó liền, người bệnh có thể phải trải qua nhiều lần phẫu thuật.

Điều trị rò hậu môn: Không chỉ là cắt bỏ đường rò

Nguyên tắc điều trị rò hậu môn hiện nay là loại bỏ hoàn toàn đường rò nhưng vẫn phải bảo tồn tối đa chức năng của cơ thắt hậu môn nhằm tránh nguy cơ són phân sau mổ.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể lựa chọn mở đường rò, cắt bỏ đường rò hoặc sử dụng kỹ thuật đặt dây seton để cắt cơ thắt từ từ đối với các trường hợp rò phức tạp.

Điều quan trọng là cần xác định đầy đủ toàn bộ đường rò và các nhánh phụ trước khi phẫu thuật. Đây là yếu tố quyết định giúp hạn chế tái phát.

Tế bào gốc - hướng đi mới trong điều trị rò hậu môn phức tạp

Trong những năm gần đây, ứng dụng tế bào gốc trung mô có nguồn gốc từ mô mỡ đã mở ra thêm lựa chọn điều trị cho các trường hợp rò hậu môn phức tạp, đặc biệt là rò liên quan bệnh Crohn.

Các tế bào gốc này có khả năng điều hòa miễn dịch, chống viêm và thúc đẩy quá trình tái tạo mô. Sau khi được xử lý, tế bào gốc được tiêm trực tiếp vào thành đường rò kết hợp với đóng kín lỗ rò và sử dụng keo fibrin để hỗ trợ quá trình liền thương.

Kết quả từ nhiều nghiên cứu lâm sàng cho thấy tỷ lệ liền rò đạt kết quả khả quan, đồng thời không gây tổn thương cơ thắt hậu môn - ưu điểm lớn so với nhiều phương pháp ngoại khoa truyền thống. Một số bệnh nhân được theo dõi nhiều năm vẫn không ghi nhận tái phát.

Tuy nhiên, đây vẫn là kỹ thuật chuyên sâu, chi phí còn cao và đòi hỏi đội ngũ bác sĩ có kinh nghiệm cùng hệ thống nuôi cấy tế bào đạt tiêu chuẩn.

Lời khuyên của chuyên gia

Rò hậu môn là bệnh lý không thể tự khỏi. Người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan khi thấy vùng hậu môn xuất hiện mụn rỉ mủ kéo dài hoặc áp xe tái đi tái lại.

Việc khám sớm tại cơ sở chuyên khoa giúp xác định chính xác loại đường rò, mức độ tổn thương và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Điều trị đúng ngay từ lần đầu không chỉ giúp nâng cao tỷ lệ khỏi bệnh mà còn hạn chế nguy cơ tái phát và bảo tồn tốt chức năng hậu môn về lâu dài.