Phát triển bền vững trong kỷ nguyên số cần hài hòa giữa đổi mới sáng tạo và trách nhiệm xã hội

Ngày 27/5 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu ứng dụng Công nghệ cao trong Luật học Tài chính Ngân hàng tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Ứng dụng công nghệ số, AI và mã hóa tài sản thực trong phát triển doanh nghiệp Việt Nam”, thu hút gần 200 đại biểu là các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, nhà quản lý và cộng đồng doanh nghiệp tham dự.

Doanh nghiệp Việt trước làn sóng AI: Cơ hội lớn đi cùng áp lực chuyển đổi

Hội thảo tập trung phân tích những tác động đa chiều của trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ số và xu hướng mã hóa tài sản thực đối với mô hình phát triển doanh nghiệp trong giai đoạn mới.

Trong khuôn khổ chương trình, 12 tham luận khoa học chuyên sâu được trình bày tập trung vào các nhóm nội dung trọng tâm gồm: khung chính sách và chiến lược chuyển đổi số doanh nghiệp; ứng dụng AI và dữ liệu lớn trong vận hành; tài chính số, đầu tư công nghệ và đổi mới mô hình kinh doanh; an toàn thông tin, đạo đức AI và quản trị rủi ro số.

Tại hội thảo, Nhà báo Đào Nguyên Lan - Viện trưởng Viện Công nghệ First nhận định, thế giới đang bước vào giai đoạn số hóa mạnh mẽ, nơi công nghệ số, AI và mã hóa tài sản thực không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu mang tính chiến lược đối với doanh nghiệp.

Theo ông Lan, quá trình này mở ra cơ hội đột phá về năng suất, chất lượng và mô hình vận hành mới cho doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là những áp lực lớn liên quan đến nguồn lực đầu tư, năng lực quản trị, bảo mật dữ liệu và khả năng thích ứng với môi trường cạnh tranh số.

Ở góc độ doanh nghiệp công nghệ, ông Phạm Văn Đại - Chủ tịch Quỹ đầu tư đại chúng Revo AI cho rằng AI, blockchain, dữ liệu lớn và các công nghệ nền tảng đang tạo ra “cơ hội lịch sử” để Việt Nam bứt phá trong nền kinh tế số toàn cầu.

"Vì vậy, để xây dựng một quốc gia hùng cường trong kỷ nguyên số, điều quan trọng không chỉ nằm ở nguồn vốn đầu tư mà còn ở việc hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững, nơi nhà khoa học, doanh nghiệp, trường đại học, quỹ đầu tư và cơ quan quản lý cùng đồng hành vì mục tiêu chung", ông Đại chia sẻ.

Ông Đại nhấn mạnh, khoa học công nghệ luôn là động lực cốt lõi tạo nên bước nhảy vọt về năng suất, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia. Tuy nhiên, để hiện thực hóa khát vọng đó cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, giới khoa học và cộng đồng đổi mới sáng tạo.

AI mở ra cơ hội lớn nhưng cũng gia tăng rủi ro an ninh mạng

Tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Trung tướng Đồng Đại Lộc - nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát (Bộ Công an), Giảng viên cao cấp Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng trong kỷ nguyên AI, không gian mạng đã trở thành “hạ tầng sống còn” của doanh nghiệp.

Theo ông Lộc, hầu hết hoạt động doanh nghiệp hiện nay, từ giao dịch tài chính, quản trị khách hàng, thanh toán điện tử, lưu trữ dữ liệu đến logistics, truyền thông thương hiệu hay quản trị chuỗi cung ứng đều đang vận hành trên nền tảng số. Tuy nhiên, cùng với tốc độ chuyển đổi số mạnh mẽ là sự gia tăng của các nguy cơ an ninh mạng ngày càng phức tạp và khó lường.

“AI hôm nay không chỉ phục vụ phát triển kinh tế mà còn có thể bị tội phạm lợi dụng để tự động hóa các cuộc tấn công mạng, rà quét lỗ hổng bảo mật và mở rộng quy mô lừa đảo trên không gian số. Đáng lo ngại, rò rỉ dữ liệu đang trở thành nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng đối với doanh nghiệp Việt Nam”, ông Lộc cảnh báo.

Ông cũng cho rằng quá trình chuyển đổi số tại Việt Nam vẫn tồn tại nhiều “điểm nghẽn”, trước hết là nhận thức chưa đầy đủ về bản chất chuyển đổi số khi nhiều doanh nghiệp vẫn xem đây đơn thuần là số hóa quy trình hoặc đầu tư phần mềm.

“Theo đúng bản chất, chuyển đổi số phải là quá trình thay đổi toàn diện mô hình quản trị, phương thức vận hành và cách tạo ra giá trị dựa trên dữ liệu”, ông Lộc nhấn mạnh.

Ngoài ra, Việt Nam hiện vẫn thiếu hụt nguồn nhân lực số chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực AI và an ninh mạng. Trong khi đó, nguy cơ lệ thuộc công nghệ nước ngoài ngày càng rõ nét nếu doanh nghiệp không xây dựng được chiến lược tự chủ công nghệ và dữ liệu.

Để phát triển bền vững trong kỷ nguyên AI, ông Lộc cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “ứng dụng công nghệ” sang “quản trị chuyển đổi số”, trong đó công nghệ chỉ là công cụ, còn yếu tố quyết định nằm ở tư duy quản trị và năng lực tổ chức thực thi.

“Doanh nghiệp phát triển bền vững không phải là doanh nghiệp số hóa nhanh nhất, mà là doanh nghiệp biết kết hợp hài hòa giữa đổi mới sáng tạo, quản trị dữ liệu, an ninh mạng, tự chủ công nghệ và trách nhiệm xã hội”, ông Lộc khẳng định.

Theo ông, chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi không chỉ tạo ra tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra niềm tin, sự an toàn và năng lực chống chịu trước các thách thức an ninh phi truyền thống. Chuyển đổi số phải đi cùng an toàn số. Ứng dụng AI phải đi cùng quản trị AI. Khai thác dữ liệu phải đi cùng bảo vệ dữ liệu. Phát triển nhanh phải đi cùng phát triển bền vững.