Hướng đi mới cho y tế cơ sở và an sinh xã hội

Ngày 6/6, tại phường Long Biên (TP. Hà Nội) đã diễn ra lễ khai trương "Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi", đánh dấu bước đi tiên phong của Hà Nội trong việc xây dựng các thiết chế chăm sóc cộng đồng thích ứng với xu hướng già hóa dân số.

Đây là mô hình thí điểm đầu tiên trên địa bàn Thủ đô, thể hiện sự chủ động của chính quyền cơ sở trong việc cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước và Thành phố Hà Nội về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân.

Dự lễ khai trương có đại diện Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ Y tế, lãnh đạo UBND thành phố Hà Nội, Sở Y tế Hà Nội cùng đông đảo cán bộ, hội viên Hội Người cao tuổi trên địa bàn

Phát biểu tại chương trình, ông Nguyễn Mạnh Hà - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Long Biên (TP. Hà Nội) cho biết, địa phương hiện có hơn 8.700 người cao tuổi, chiếm khoảng 13% dân số. Trong đó, gần 6.000 người đang mắc các bệnh mạn tính cần được theo dõi, quản lý sức khỏe thường xuyên.

Đằng sau những con số ấy là thực tế ngày càng phổ biến tại các đô thị lớn: nhiều người cao tuổi sống một mình hoặc chỉ còn vợ chồng già nương tựa lẫn nhau; con cháu bận rộn với công việc; nhu cầu chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ tinh thần và kết nối cộng đồng ngày càng gia tăng.

Quá trình đô thị hóa nhanh cùng những thay đổi trong cấu trúc gia đình đã đặt ra yêu cầu mới đối với hệ thống an sinh xã hội. Nếu trước đây vai trò chăm sóc người cao tuổi chủ yếu dựa vào gia đình thì hiện nay cần có thêm những thiết chế cộng đồng hỗ trợ hiệu quả hơn.

Xuất phát từ thực tiễn đó, Đảng bộ và chính quyền phường Long Biên xác định việc xây dựng mô hình chăm sóc sức khỏe ngay tại cộng đồng là giải pháp cần thiết nhằm giúp người cao tuổi tiếp cận thuận lợi các dịch vụ y tế, phục hồi chức năng, chăm sóc tinh thần và giao lưu xã hội.

Điểm đáng chú ý của mô hình là việc tận dụng hiệu quả cơ sở vật chất dôi dư sau quá trình sắp xếp bộ máy. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phường Long Biên đã rà soát hệ thống cơ sở công và lựa chọn Điểm Y tế Thạch Bàn tại số 1, ngõ 307 đường Thạch Bàn để cải tạo thành "Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi".

"Từ một công trình phục vụ chức năng chuyên môn đơn thuần, nơi đây được đầu tư, nâng cấp thành không gian chăm sóc sức khỏe thân thiện với đầy đủ các khu chức năng như tiếp đón, khám bệnh, cấp cứu, phục hồi chức năng, tư vấn dinh dưỡng, nghỉ ngơi, sinh hoạt cộng đồng, luyện tập dưỡng sinh và truyền thông giáo dục sức khỏe", Bí thư Đảng ủy phường Long Biên chia sẻ.

Mô hình hoạt động theo hình thức "sáng đi - chiều về", không lưu trú qua đêm và không thay thế điều trị nội trú tại các bệnh viện. Người cao tuổi khi tham gia sẽ được lập hồ sơ quản lý sức khỏe, theo dõi bệnh mạn tính, tư vấn dinh dưỡng, hỗ trợ tâm lý, phục hồi chức năng và tham gia nhiều hoạt động văn hóa, thể thao phù hợp với thể trạng.

Bên cạnh các dịch vụ y tế, cơ sở còn tổ chức các lớp dưỡng sinh, yoga, vận động trị liệu, phòng ngừa té ngã, sinh hoạt câu lạc bộ, đọc sách, chơi cờ, giao lưu văn nghệ và tư vấn tâm lý.

Chính những hoạt động này tạo nên sự khác biệt của mô hình, giúp người cao tuổi duy trì lối sống năng động, tăng cường kết nối xã hội và giảm cảm giác cô đơn - một trong những vấn đề đang trở nên phổ biến ở nhóm dân số cao tuổi hiện nay.

Trong quá trình xây dựng mô hình, phường Long Biên đã phối hợp với Sở Y tế Hà Nội và Bệnh viện Đa khoa Đức Giang nhằm hoàn thiện quy trình vận hành, đào tạo nhân lực, hỗ trợ chuyên môn, hội chẩn từ xa và kết nối cấp cứu, chuyển tuyến khi cần thiết.

Hướng tới xây dựng cộng đồng thân thiện với người cao tuổi

Phát biểu tại buổi lễ, bà Vũ Thu Hà - Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội đánh giá cao tinh thần chủ động, tiên phong của địa phương khi mạnh dạn triển khai mô hình mới trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra ngày càng nhanh.

Theo Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội, việc xây dựng các mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người cao tuổi không chỉ mang ý nghĩa bảo đảm an sinh xã hội mà còn thể hiện tính nhân văn sâu sắc của chính quyền đô thị.

"Đây là mô hình rất có ý nghĩa, thể hiện rõ định hướng của Thành phố trong công tác chăm sóc sức khỏe dự phòng, chăm sóc sức khỏe chủ động cho người dân, đặc biệt là người cao tuổi," Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội nhấn mạnh.

Lãnh đạo Thành phố Hà Nội cũng cho rằng đây là lĩnh vực mới, chưa có nhiều mô hình mẫu để tham khảo. Vì vậy, quá trình triển khai cần được theo dõi, đánh giá thường xuyên nhằm hoàn thiện phương thức vận hành và làm cơ sở nghiên cứu nhân rộng trong thời gian tới.

Đặc biệt, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội nhận định, trong bối cảnh phát triển "kinh tế bạc", người cao tuổi không chỉ là đối tượng cần được chăm sóc mà còn là nguồn lực xã hội quý giá với nhiều kinh nghiệm, tri thức và uy tín. Đó cũng là cách để những người đã dành phần lớn cuộc đời cho gia đình và xã hội tiếp tục được đóng góp, truyền cảm hứng và lan tỏa các giá trị tốt đẹp cho cộng đồng.

Do đó, bên cạnh các hoạt động chăm sóc sức khỏe, cơ sở cần nghiên cứu bổ sung thêm các chương trình văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, ứng dụng công nghệ số, sinh hoạt chuyên đề, giao lưu liên thế hệ để tạo môi trường sinh hoạt tích cực và phát huy giá trị của người cao tuổi.

Tại lễ khai trương, UBND phường Long Biên đã công bố Quyết định phê duyệt Đề án "Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi phường Long Biên giai đoạn 2026-2030" và thực hiện nghi thức cắt băng khánh thành.

Sau lễ khai trương, các đại biểu đã trực tiếp tham quan mô hình, tìm hiểu quy trình vận hành, các hoạt động phục hồi chức năng, chăm sóc tinh thần, khu luyện tập dưỡng sinh và không gian sinh hoạt cộng đồng dành cho người cao tuổi.

Trong bối cảnh Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số và Hà Nội đang hướng tới xây dựng đô thị văn minh, hiện đại, những mô hình như vậy không chỉ góp phần giảm áp lực cho hệ thống y tế mà còn mở ra cách tiếp cận mới trong chăm sóc người cao tuổi ngay từ cơ sở.

Đây không chỉ là nơi khám bệnh, tư vấn sức khỏe hay phục hồi chức năng. Xa hơn, đây có thể trở thành một "ngôi nhà chung" để người cao tuổi tiếp tục sống vui, sống khỏe, sống có ích; đồng thời là hạt nhân cho một cộng đồng nhân văn hơn, nơi mọi thế hệ đều được quan tâm, sẻ chia và phát triển cùng nhau.