Chọn ngày nào đẹp để làm lễ Tạ năm mới 2026?

Lễ Tạ năm mới 2026 có thể thực hiện từ ngày 3 – 15 tháng 01.

Sau những ngày sum họp rộn ràng của Tết Nguyên đán, nhiều gia đình Việt lại chuẩn bị cho một nghi lễ quan trọng nhưng thường ít được nhắc tới hơn: lễ tạ sau Tết. Trong dòng chảy văn hóa cổ truyền phương Đông, đây là dịp con cháu bày tỏ lòng tri ân đối với tổ tiên, thần linh đã phù hộ một năm cũ bình an, đồng thời khép lại không khí lễ hội để bước vào nhịp sống thường nhật.

Theo quan niệm dân gian, lễ Tạ sau Tết – còn gọi là lễ hóa vàng, lễ Tạ năm mới – thường được tiến hành từ mùng 3 đến mùng 7 tháng Giêng âm lịch. Ở nhiều địa phương miền Bắc, mùng 3 hoặc mùng 4 được xem là thời điểm đẹp để hóa vàng, tiễn ông bà tổ tiên sau ba ngày “về ăn Tết” cùng con cháu. Một số gia đình lựa chọn mùng 5 hoặc mùng 7, tùy điều kiện sắp xếp và quan niệm riêng.

Trong hệ thống tín ngưỡng dân gian chịu ảnh hưởng của Nho giáo, Đạo giáo và Phật giáo, việc chọn ngày đẹp không chỉ dựa trên tập quán mà còn cân nhắc yếu tố can chi, ngũ hành, sao tốt – sao xấu theo lịch âm. Tuy vậy, các nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm. Lễ tạ không đặt nặng hình thức hay mâm cao cỗ đầy, mà nhấn mạnh ý nghĩa tri ân và cầu mong một năm mới hanh thông.

Theo quan niệm phổ biến, mùng 3 Tết được xem là ngày thuận lợi để làm lễ tạ vì đây là thời điểm kết thúc ba ngày đầu xuân – khoảng thời gian thiêng liêng nhất trong năm. Sau ngày này, nhiều gia đình bắt đầu mở hàng, khai bút, xuất hành làm ăn. Việc hóa vàng vào mùng 3 được coi là trọn vẹn, vừa tiễn đưa tổ tiên, vừa không kéo dài không khí lễ nghi sang những ngày làm việc đầu năm.

Tuy nhiên, không ít gia đình lại kiêng mùng 5 do quan niệm “mùng 5, mùng 14, 23 đi chơi cũng thiệt nữa là đi buôn”, nên tránh làm việc lớn. Dù vậy, các chuyên gia văn hóa khẳng định đây là kinh nghiệm dân gian truyền miệng, không phải quy chuẩn bắt buộc. Trong thực tế, nếu mùng 3, mùng 4 bận rộn, gia chủ hoàn toàn có thể chọn mùng 6 hoặc mùng 7 tháng Giêng – còn gọi là ngày “Khai hạ” – để làm lễ tạ, với ý nghĩa hạ cây nêu, kết thúc Tết.

Ở một số vùng miền Trung và Nam Bộ, lễ tạ có thể linh hoạt hơn, thậm chí kéo dài đến Rằm tháng Giêng. Tại các gia đình theo truyền thống Phật giáo, việc lên chùa cầu an đầu năm và cúng rằm tháng Giêng cũng được xem là một hình thức tạ ơn trời Phật, tổ tiên.

Mâm lễ tạ sau Tết thường gồm hương, hoa tươi, trầu cau, rượu, bánh chưng hoặc bánh tét, mâm cỗ mặn hoặc chay tùy gia cảnh. Vàng mã được chuẩn bị để hóa, tượng trưng cho lễ vật gửi tới cõi âm. Khi làm lễ, gia chủ thắp hương, đọc văn khấn tạ, sau đó hóa vàng và vái lạy. Một số nơi còn giữ tục rưới rượu hoặc trà lên tro vàng mã với niềm tin tiễn đưa trọn vẹn.

Trong bối cảnh đời sống hiện đại, nhiều gia đình trẻ có xu hướng giản lược nghi thức, nhưng vẫn giữ tinh thần chính của lễ tạ. Không ít người chọn cách dâng hương đơn giản, bày mâm cơm ấm cúng và dành thời gian sum họp, trò chuyện cùng người thân như một cách “tạ” thiết thực nhất.

Các nhà nghiên cứu văn hóa nhấn mạnh rằng, trong văn hóa phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng, ngày đẹp không chỉ nằm ở lịch số mà còn ở sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên và gia đình. Vì vậy, nếu không thể thực hiện đúng mùng 3 hay mùng 7, gia chủ có thể chọn ngày thuận tiện, miễn sao giữ được lòng thành kính.

Tết không chỉ là khởi đầu mà còn là sự tiếp nối. Lễ Tạ sau Tết chính là nhịp cầu chuyển giao ấy – khép lại những ngày xuân đoàn viên để mở ra một năm mới lao động, học tập và hy vọng. Trong vòng quay hối hả của cuộc sống hôm nay, việc duy trì một nghi thức nhỏ nhưng giàu ý nghĩa như lễ tạ cũng chính là cách gìn giữ sợi dây kết nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa quá khứ và tương lai.