Bỏ nghề luật sư, người đàn ông chọn nghề khó bị AI thay thế

Kevin Yau, 44 tuổi, từng có một công việc đáng mơ ước trong ngành luật tại Sydney. Là quản lý điều hành một hãng luật, anh sở hữu mức thu nhập cao và sự nghiệp ổn định. Thế nhưng, Yau quyết định từ bỏ tất cả để học nghề sửa ống nước.

Quyết định này không chỉ xuất phát từ mong muốn thay đổi công việc. Với Yau, đó còn là cách tìm kiếm một nghề có thể ít chịu tác động hơn trước những biến động như đại dịch hay sự phát triển nhanh chóng của AI.

Từ luật sư đến thợ sửa ống nước

Yau cho biết từ nhỏ anh vốn thích những công việc được trực tiếp sử dụng đôi tay. Tuy nhiên, giống nhiều gia đình khác, cha mẹ anh từng định hướng con theo những nghề được coi là ổn định và danh giá như bác sĩ hoặc luật sư. Cuối cùng, anh chọn ngành luật.

Sau nhiều năm làm việc, Yau trở thành quản lý điều hành tại một hãng luật ở Sydney. Công việc mang lại thu nhập tốt nhưng cũng khiến anh ngày càng mệt mỏi.

Việc phải ngồi trước bàn giấy trong thời gian dài, cùng áp lực thường xuyên làm việc với những khách hàng đang trải qua giai đoạn khó khăn trong cuộc sống dần khiến Yau cảm thấy kiệt sức.

Bước ngoặt đến trong thời gian Sydney áp dụng các biện pháp phong tỏa để phòng chống Covid-19. Khi không thể đến văn phòng tại Bankstown, phía tây nam Sydney, Yau bắt đầu nhận làm những công việc sửa chữa lặt vặt quanh nhà.

Trong khoảng thời gian đó, anh để ý rằng những người làm nghề kỹ thuật vẫn có thể đi lại và làm việc.

“Tôi nhớ mình nhìn thấy những chiếc xe của thợ kỹ thuật chạy trên đường. Việc phong tỏa không ảnh hưởng đến họ. Khi ấy, tôi biết mình phải thay đổi. Tôi cần một công việc được trực tiếp dùng đôi tay và có khả năng chống chọi với phong tỏa hay AI”, Yau kể.

Sau đó, Yau liên hệ với Master Plumbers và được giới thiệu đến The Clean Plumber. Hiện anh làm việc tại đây với vai trò thợ sửa ống nước chính.

“Bạn không thể cử một con robot đi thông tắc đường ống thoát nước”, Yau nói.

Dù thừa nhận việc chuyển từ công việc văn phòng sang nghề lao động chân tay khiến cơ thể phải thích nghi và khá vất vả trong thời gian đầu, Yau cho biết anh chưa từng hối tiếc về quyết định rời ngành luật.

AI khiến nghề kỹ thuật trở nên hấp dẫn

Câu chuyện của Yau không phải trường hợp cá biệt. Ngày càng có nhiều người Australia, đặc biệt là người trẻ, bắt đầu cân nhắc lại con đường nghề nghiệp trước sự phát triển nhanh chóng của AI.

Khảo sát của nền tảng nghề nghiệp WORK180 cho thấy trong 12 tháng qua, AI đã ảnh hưởng đến quyết định nghề nghiệp của 58% người Australia trong độ tuổi 16-25.

Một nửa số người được hỏi đang cân nhắc chuyển sang lĩnh vực khác. Đáng chú ý, trong nhóm những người trẻ đang tìm việc, 62% cho biết họ rất hoặc cực kỳ lo ngại AI sẽ tác động đến cơ hội việc làm của mình.

Nathaniel Smith, Giám đốc điều hành Hiệp hội Thợ sửa ống nước bang New South Wales, cho rằng việc những người từng làm việc văn phòng chuyển sang các nghề kỹ thuật có vẻ bất thường, nhưng thực tế đang trở thành một phần của xu hướng lớn hơn.

“Có những người đã làm việc tại bàn giấy trong nhiều năm và giờ đây quyết định lựa chọn một nghề thực tế, đòi hỏi kỹ năng”, Smith nói.

Trong khi nhiều công việc văn phòng có nguy cơ bị tự động hóa, nhu cầu đối với lao động kỹ thuật vẫn duy trì ở mức cao.

Cơ quan Việc làm và Kỹ năng Australia (Jobs and Skills Australia) cho biết Australia đang thiếu thợ sửa ống nước và nhiều lao động kỹ thuật liên quan. Trong 12 tháng tính đến tháng 2, số người làm việc trong lĩnh vực này tăng thêm 4.500 người, tương đương 4,3% - cao hơn tốc độ tăng việc làm nói chung.

Dữ liệu của SEEK cũng cho thấy nhu cầu tuyển dụng thợ sửa ống nước trên toàn Australia tăng 3% kể từ tháng 7/2025 và tiếp tục tăng 2% trong quý gần nhất. Ngược lại, số tin tuyển dụng trên toàn bộ các ngành giảm 6% so với cùng kỳ.

Người trẻ cân nhắc rẽ hướng

Sự thay đổi không chỉ diễn ra ở những người đã có nhiều năm kinh nghiệm làm việc.

Jen Perkins, quyền Giám đốc điều hành phụ trách Học tập và Giảng dạy tại TAFE NSW, cho biết các nghề như sửa ống nước và những công việc kỹ thuật trong ngành xây dựng tiếp tục thu hút cả học sinh mới rời ghế nhà trường lẫn những người muốn chuyển nghề.

“Trong lớp học của chúng tôi có sinh viên đến từ nhiều ngành nghề khác nhau, bao gồm những người học nghề trưởng thành và những người trước đây từng làm công việc văn phòng hoặc nghề chuyên môn”, Perkins nói.

Dữ liệu giáo dục nghề nghiệp Australia cũng cho thấy độ tuổi bắt đầu học nghề đang thay đổi đáng kể. Năm 2025, có 39.895 người từ 25 tuổi trở lên bắt đầu chương trình học nghề, trong khi con số này năm 1995 chỉ là 5.339 người.

Với thế hệ trẻ, câu hỏi lựa chọn nghề nghiệp thậm chí xuất hiện trước khi họ chính thức bước vào thị trường lao động.

Chad Locke, 18 tuổi, ở Campbelltown, đang cân nhắc học nghề mộc sau khi hoàn thành lớp 12. Cùng lúc, nam sinh này cũng nộp hồ sơ vào đại học với các ngành kinh doanh và giáo dục trung học.

“Xét về công việc thực hành, tôi nghĩ đây mới là hướng đi phù hợp với mình. Học một nghề kỹ thuật sẽ cho tôi cơ hội tốt để thực sự làm điều đó, bởi trong tương lai tôi sẽ có đủ kỹ năng để tự làm việc độc lập”, Locke nói.

Tuy nhiên, lựa chọn nghề kỹ thuật không phải lúc nào cũng dễ dàng. Locke cho biết áp lực xã hội về việc phải vào đại học vẫn rất lớn.

“Suốt quá trình học, dường như mọi thứ đều hướng đến việc vào đại học. Vì vậy, nếu tôi chọn một con đường khác, tôi không khỏi lo lắng: Liệu mình có thất bại không?”, anh chia sẻ.

AI càng khiến lựa chọn ấy trở nên khó khăn.

“Chắc chắn AI sẽ là một yếu tố ảnh hưởng đến quyết định. Nó có thể khiến mọi thứ tốt đẹp hơn, nhưng cũng có thể khiến con người phải đối mặt với ít cơ hội hơn”, Locke nói.

Với Yau, sau khi trải nghiệm từ công việc luật sư đến nghề sửa ống nước, câu trả lời lại khá đơn giản. Anh tin rằng trong một thị trường lao động ngày càng chịu ảnh hưởng bởi AI, những kỹ năng thực tế vẫn có giá trị riêng.

“Chỉ cần bạn dám đứng ra nói rằng ‘Tôi biết cách sửa chữa mọi thứ’, bạn sẽ luôn tìm được việc làm”, Yau nói.